Een van de winstgevende en verhelderende gevolgen van deze crisis is, dat we de oplossing van dit vraagstuk niet meer verschuiven kunnen, niet meer op kunnen bergen als een gebruikte eoulise, zonder een uitkomst te vinden.
We zijn gedwongen het met energie en met de oprechte begeerte tot slagen, aan te pakken.
Het hinderlijke van een isolatie is, dat men zich geen zuiver beeld kan vormen hoe deze tijd zijn sporen achterliet in de andere dcelcn van de wereld. Het kan echter niet aan twijfel onderhevig zijn, dat in Amerika, Afrika, kortom in de geheele wereld, de doodskreten der vermoorden zijn doorgedrongen.
Overal waar Joden wonen zal tenminste de jeugd wakker geschrokken zijn uit zijn halfslaap van voorheen, een dommel ontstaan uit de illusie en de aantrekkelijk lijkende stijl, die de beschaving toonde in zijn humanitcits- en gelijkheidsvormen. Ontwaakt, rauw wakker geschrokken, ontnuchterd in hun blind vertrouwen op de veiligheid biedende democratie.
Zij steunen op het ideaal der democratie, waarin millioenen geloofden en geloovcn.
Dit ideaal is inderdaad verheven en indrukwek-
83