Diamantstad

uit te krame — hij heit me gedwonge. En an hèm hei-’k maling..."

Druif bleef stil. Van ’t hoofd tot de voeten nam-ie den jongen man op, begrijpend wat ’r gebeurd was. Dagelijks vergiftigden brochures, vergaderingen jongens die-die kende. Dagelijks las-ie van joden die debateerden, van joden die opruiden, van joden die schreven. Kwaje apen, onwetende rakkers, slaapkoppen-van-de-school, wie-die met moeite dingen had ingepompt, die geen brief zonder fouten konden saamflansen, deeën an politiek, schetterden op meetings. De diamant-industrie, met ’r fabrieken, was ’n pest. De een stak den ander aan. De een leende den ander boeken, socialistische kranten. In tientallen gezinnen, die-die van jongs bezocht, had je van die drieste, brutale vlegels, waarom je voor jaren gelachen zou hebben, smakelijk gelachen, a^pen-van-jongens die redeneerden over Marx en Lassalle, over economische toestanden, over godsdienst, over wat je maar wou. Verwaand, over ’t paard getild, na-leuterend wat ze onthouen hadden, wat onrijpe hoofden niet konden beoordeelen, zag je ze op openbare vergaderingen ’t woord nemen, bekende, aangeziene ingezetenen aanvallen. Telkens klaagden vaders en moeders. Telkens kwam-ie in botsing, werd-ie op voet van gelijkheid gebrutaliseerd. Vroeger kon-ie de arme wijken niet inwandelen of van alle kanten groetten ze, knikten ze, namen ze d’r petten af. Tegenwoordig had-ie wel 'ns ’n aarzeling of-ie ’n groep diamantslijpers rakelings zou passeeren, of naar de andere stoep wippen. Het was 'n vloek, ’n vloek. ⁷t Scheen of de ramp van 't schandelijk socialisme, ’t liederlijk, alles-bedreigend socialisme op de droomerig-heid van joden ’n bijzonderen vat had. Gister nog, was de moeder van Jozef Cahen, ’n jongen die op ’t seminarie studeerde, bij 'm kommen huilen. Jozef had ’r gezeid dat-ie niet verder wou, dat z’n oogen open waren gegaan, dat-ie niet kon. Zelf had-ie den jongen toegesproken, ’m willen overtuigen van ’n schoone roeping, van de heerlijkheid van ’n godsdienst die door alle eeuwen was blijven staan. En ’t bleek jongetje, ’t intelligent broekje

221