Diamantstad

wilden, die begrepen hoe ieder uur voor miljoenen ’n foltering was, vielen ze in den rug aan, lieten ze struikelen, joegen ze mee op. Als jongen, gesleurd door de omgeving, had-ie helpen verrajen. Wat had-ie gejouwd en gejoeld toen ’r ’n optocht was in de straten, een met ’n rooie lap vooruit liep. Straatvuil en stronken waren in de jodenbuurt gesmeten — de vrouwen hadden gekrijscht en gescholden. Druif — den onderrabbijn — zag-ie nog, bleek en verwoed, schimpend op ’t uitschot, de örde-verstoorders. Toen was ’n periode in z’n leven gekomen, dat-ie zag en met jongens-geweld meedeed an rumoer en politie-getreiter. O, de kostelijke, malle dagen van heftig-gepraat, ’t in verrukking volgen van sprekers, ’i opgewonden geraas als ’n klein ding mislukte. Hoe goddelijk had-ie loopen droomen na ’t lezen van Dostojewski’s Schuld en Boete, gehuurd in ’t gore winkeltje van Salli, den boek-sjaggeraar. Als hij ooit ’n lijken vent vermoordde, bestal, zou-die géén wroeging hebben — gaf-ie alles an de armen, hield-ie geen cent. Waarom had Dostojewski z’n held wróéging opgelegd? Waarom? Als hij ’t deed — en doen zou-die ’t — dan kon geen joden-god ’m hinderen — bah! — die god was ’n sinterklaaskoek, een die lei te zeuren, te vloeken — ’n misselijk maaksel-van-menschen — ^?n tyran die jou as ’n hond verwenschte as je niet van ’m gediend was — ’n potsierlijke schimper, die zooveel eeuwen vroeger al den jood Jezus met z’n straffen, z’n vloeken, z’n dreigingen van Deuteronomium had gèslagen. Gek dat de christenen 'r niet an dachten dat de joden-god ze voor altijd in kwalen en ziekten gesmakt! — Nee, hij zou geen wroeging kennen, geen schuld, geen boete, as-ie ’n wraak nam! ’n Kap-pi-ta-list meer of minder — ’r kraaide geen haan naar! In Amerika had-ie dat jongensachtig-heete, dat bol gezwets zonder rugge-merg langzaam verleerd, was z'n jeugd-opstand tot be-zonnener verzet geworden, z’n dwaze rooie roes ’n door denken getemperde hartstocht, z’n haat tegen den jood-schen god ’n simpel meelij met mènschen.

Soms herleefde z^;n wrok, voelde-die de kerken als

110