Wat niet kon - en andere verhalen

dat ze ’r pas woorden over had gehad, zei ze komiek vertrekkend de mond, wegslikkend ’t geluid:

‘... ’k Begrijp me niet pa, hoe u ’r zó verslaafd an kan zijn...’

‘Nou — nou,’ suste moeder, verlegen over de bril kijkend — ‘ga maar na je bed.’ En ’t gestommel van de twee opstaande kindren gaf ’n gelukkige afleiding.

Toen moeder ook boven was, steunde hij ’t hoofd in de handen. De snauwende stroefheid zakte van ’t bebaard gelaat dat te verouwelijken scheen, nu-ie alléén was, niemand hem bekeek. Dat-ie zo schrikkelijk an lager wal was geraakt — hinderde ’m niet meer. Alles werd gewoonte, al leek ’t in ’t begin ’n berg waar je nooit overheen zou komen. Maar nou drié dagen zonder sigaar — vroeger had-ie ze van tien en twaalf cent gerookt — drié dagen zonder de kans op ’n ordinaire, ’n érg-ordinaire, ’n gemene stinkstok. En geen pijp meer. Zo’n kleine ellende voelde je als iets gróóts. Uit ’n haal tabak kreeg je — hoe kon je ’t noemen? — kreeg je weer puf, trok je nieuwe plannen, nieuwe hoop.

En nou dat misselijk, lege, onvoldane, hoofdpijnachtig gevoel, die lamme terugslag van het vroeger te veel en te zwaar roken. De hele ellende van ’t ogenblik scheen naar zijn strot te groeien — ’t onbetaald schoolgeld — de weigerachtige kruidenier — de last met de commensaal die ’n maand vooruit had betaald en nou télkens klaagde — uit de hoogte klaagde — alsof zijn vrouw ’n dienstmeid was — over ’t eten dat slechter en slechter werd. Lieve God had-ie de pendule naar de lommerd gebracht om te zorgen dat de commensaal lappies bij z’n diner kreeg — en mórgen had je de schoenmaker voor één gulden drieëntwintig — de schoenmaker die al vier, vijf, zes maal voor niks was geweest, elk ogenblik ’n maling an de deur kon schoppen... Eén gulden drieëntwintig... Eén gulden drieëntwintig... Suizelend rees-ie op, liep de gang in naar de achterkamer,

114