Kiekjes

ib8

Plein, zooals de zon den dag niet verlaat. En als z’n vrouw hem om twaalf uur zijn schaft brengt, gilt hij door met de brood-brokken in z’n keel en de koffie-tobbe in z’n handen-holte. Hij heeft hart voor z’n zaak. Maar nog nooit zag ik hem over z’n hart krijgen, z’n eigen hart over z'n keel te brengen. De heele wereld van het Plein kent z’n hart van binnen en van buiten, maar hij alleen maakt van z’n hart ’n smoorkuil. Open is z’n hart voor iedereen, maar voor zich zelf heeft-ie géén hart. Hij lust ’t niet.

Dat is Sjimmie Hartlooper.

Tisje b’ow. Verjaardag van ons leed. Waarop het trouwe Jodendom zich voedt met honger, zich vermaakt met verdriet en lacht in ’n verschiet. Tisje b’ow. De dag van het strengste dieet, om van ’n ziekte af te komen, die vanaf de Verwoesting van Jeruzalem, de gezondheid van Jeruzalem’s dochter heeft verwoest. De éénige dag in ’t jaar, waarop men nooit zegt „nog veel jaren!” . . .

„M’n hart, m’n hart ! !”

Hart-verscheurend. Het gaat je door merg en been, slaat je aan ’t hart, priemt in je hersens, piekt in je borst, puilt uit je oogen, grijpt in je keel, snijdt door je ziel. Dien kreet slaakt het sjoel-zoekende Jodendom over duizenden-jaren-doode-dierbaren, wier deugden wij niet willen hebben, maar wier misdaden wij niet kwijt willen worden. „M’n hart, m’n hart, over hun verslagenen,” bidden we telkenjare harteloozer, naarmate we God al telkens minder en minder liefhebben, met heel ons hart, onze ziel, ons vermogen.

Sjimmie, wie is dat aan je kar? Met z’n zoekende oogjes, z’n witte wangetjes, z’n lila lipjes? Sjimmie Hartlooper, die met hart stil-staat, is dat je eerste harte-bloed, je harte-lief, je harte-dief? Wordt die Sjabbes Nachme bermitswe?

„M’n hart, m’n hart! Ik snij ’t ope voor de wage ! ! Hier pak an! Steek dr’in, prik d’rin, steek maar, prik maar! Hart hèt de koopman! Lever hèt de koopman ! ! Oi-je, hèt de koopman, oi, oi, oi, oi-je-oi-je-oi-je. Hebbe jullei geen lèf? Aha, ja, daar komme ze, o, waajewaai, o-waaje-waaiewaai ! !”

„Vader!”

„Ja, m’n hart?”

„Hier, vader, hier is u ete.”