Het Jonas Daniel Meijerplein

een tochtportaal gemaakt is, waar de dames wel mee ingenomen zullen zijn, dat het voorheen erg kon tochten.

Tegen de Westelijke gevel over de H. Arke is er boven de eerste galerij nog een tweede gemaakt; deze galerei is geheel van gewapend beton vervaardigd en is een meesterstuk van constructie. Zie hier het moderne systeem, toegepast bij het restaureeren van een oud gebouw.

Zou dit nu niet vloeken met het karakter der Synagoge? zult ge vragen: Welneen, want de architect is er meesterlijk in geslaagd om deze galerij geheel in overeenstemming te brengen met de reeds bestaande, zoodat een leek er niet aan kan zien dat het een gewapend beton-constructie is. Vermelden wij nog even, dat deze galerij ten dienste is voor het koor, waardoor de zang nu ook veel beter tot zijn recht komen zal, en bereikt wordt door een spiltrap, ook van gewapend beton vervaardigd, terwijl de trap geisoleerd is van de vrouwengallerij.

Van het een komt men licht tot het ander. De ramen in den Oostelijken gevel waren een doom in het oog des architects. De leelijke lijnen der roeden en de harde kleuren van het glas waren in disharmonie met de rustige omgeving. De architect voerde besprekingen met het kerkbestuur en het resultaat was, dat er nieuwe ijzeren ramen zijn gekomen en wel in denzelfden vorm als nu 2 eeuwen geleden. Het gebrande glas dat er in zit, is geleverd en gemaakt door de beroemde fabriek van Schouten uit Delft, dezelfde die ook ’t gedenkraam in de Nieuwe Kerk op den Dam gemaakt heeft. Als men nu het gebouw binnentreedt, dan wordt ons oog direct getroffen door de schoone teekening en de het oog weldadig aandoende zachte kleurenharmonie. Daar straalt warmte van uit. Eenvoudig van opvatting, en toch, hoe grootsch het geheel. Daaronder de geheel herstelde marmeren trap daarvoor, die ook al op een gewapende betonconstructie gesteld is, dan de geheele nieuwe marmeren lezenaar voor den voorzanger, dit alles te saam maakt een zeer deftigen indruk. Ook de nooduitgangen zijn verbeterd, terwijl er aan de Zuidelijke een nieuwe is bijgemaakt, in dezelfden gevel zijn nieuwe ramen aangebracht, zoodat het aan dien kant belangrijk lichter is geworden, ook al door het voetglas dat in den vloer der galerij gemaakt is. Nadat de moniervloer verhard was, werden er houten leggers op gemaakt, bevestigd aan moer-bouten, dewelke vooraf in het beton gegoten waren, daaroverheen werd de daarvoor expresselijk krimpvrij gemaakte vloer gelegd van rifthout en nu kon de heer Breedveld van Rotterdam, die de nieuwe zitbanken gemaakt heeft, beginnen met deze banken die geheel van eikenhout zijn, te stellen. Dat was een gepas en gemeet, maar gelukkig, alles was zoo haarfijn in teekening gebracht op het bureau van den architekt der Hoofdsynagoge, den heer E. M. Rood, dat alles van een leien dakje ging.

En wat een prettige banken! Wie herinnert zich niet de oude ongemakkelijke banken met hun rechtopgaande ruggen en de lastige kastjes onder de zitbanken. Nu altemaal klapstoelsgewijze voor het makkelijk passeeren, terwijl de ruggen eenigszins gebogen en achterover liggen. Dit is waarüjk een kolossale verbetering. Bovendien wordt nu de Synagoge ’s winters verwarmd door een centrale stoomverwarming, die tegelijkertijd ook in de Nieuwe Synagoge is aangebracht. Deze verwarming wordt gevoerd door geperste buizen vanuit de machinekamer van het badhuis, waar een nieuwe ketel geplaatst is, uitsluitend voor de verwarming en concentreert zich in de radiatoren en spiraalpijpen, dewelke zoowel in de Nieuwe als in de Groote Synagoge op verschillende plaatsen aangebracht zijn. De gasverlichting met zijn oude kronen heeft plaats moeten maken voor een electrische kaarsverlichting, waarvoor nieuwe oud-Hollandsche kronen gemaakt zijn, die een machtig effect maken.

167