Het Jonas Daniel Meijerplein

BIJLAGE A

De Zionisten. Rede, uitgesproken op den eersten dag van Rosj Hasjana 5659 (17 september 1898) bij den Ochtenddienst ter Groote Synagoge, door Dr. J. H. Dünner, Opperrabbijn.¹)

„De vroegere voorspellingen, zie, zij zijn ingetreden, ik verkondig nieuwe, voordat zij ontkiemen deel ik u deze mede".    Jesjaja 42, 9.

M. vr. Met deze woorden tracht de profeet twijfelingen weg te nemen, door zijne hoorders hardnekkig gekoesterd omtrent eene nieuwe voorspelling. Ziet, gij twijfelt - spreekt hij - slaat geen geloof aan mijne woorden, omdat zij toestanden verkondigen, in uwe oogen onwaarschijnlijk. Maar schenen dan mijne vroegere voorspellingen niet even ongeloofelijk, hersenschimmig? En toch, zij hebben zich bewaarheid, ten volle bewaarheid. Waarom zou dit thans niet het geval zijn? Ik immers ben het, die de geheimen der toekomst bloot leg, die u de rijpe vruchten toon, voordat zij nog ontkiemen.

M. vr. Het streven van den mensch, om zijn eigen welzijn, dat der zijnen, zijner vrouw en kinderen te bevorderen is buitengewoon machtig. Het neemt zijn geest, zijn gemoed en hart geheel in beslag. Er zijn echter omstandigheden, die dit streven op den achtergrond dringen. Gebeurtenissen van algemeen gewichtig belang, gewichtig, omdat zij de belangen van het vaderland diep raken of ook omdat zij het menschdom van gedaante doen veranderen, verplaatsen ons in eene gemoedsstemming, waarin voor bijzondere, persoonlijke belangen niet veel ruimte overblijft. De spanning en opwinding waarin wij dan verkeeren, heeft ook dit nadeel, dat men de rust en kalmte mist, noodig, om de beteekenis der gebeurtenissen, die zich voltrekken, na te gaan en te waardeeren. Maar ook zulke perioden hebben rustpunten, waarin wij het oog van de waargenomen feiten afwenden en tot zelfbeschouwing terugkeeren. Aan dezen zieletoestand is het voordeel verbonden dat wij een helder overzicht over het doorleefde en waargenomene verkrijgen en daardoor in staat gesteld worden, uit de gebeurtenissen heilzame lessen te trekken. M. vr. Het jaar, dat wij heden achter ons hebben, was een dusdanig zeer bewogen tijdvak, dat de geheele beschaafde wereld in onophoudelijke spanning hield. Hevig was het gemoed van eiken rechtgeaarde geschokt, bij de waarneming van de willekeur en het geweld tegen recht en

159

¹

) De tekst naar het Centraal Blad voor Israëlieten in Nederland, van vrijdag 23 september, 1898. In de eerste bundel Leerredenen, gedurende het Zomersemester 5657-58, uitgesproken door Dr. J. H. Dünner, Amsterdam, Van Creveld & Co, 5658-1897, bevindt zich (pag. 76-88) ook een predikatie „De Tsio-nisten", die werd uitgesproken op de 2e dag Rosj Hasjana 565S, eveneens „bij den Ochtenddienst ter Groote Synagoge”. Tenslotte verscheen - in den Haag - bij Drukkerij Levisson - nog een Leerrede „Het Zionisme”, gehouden op Sjabbath Nachamoe 5665 (1904) ter Nieuwe Synagoge. De laatste was kennelijk gericht tegen de „ban”, die de Opperrabbijnenvergadering tegen het Zionisme had uitgevaardigd. Zie ook de Lettre Hollande in L'écho Sioniste van 15 aug. 1904.