Het Jonas Daniel Meijerplein

In onze dagen - voor onze ogen

het Meijerplein. Grote stoeten en kleine, schamele, proletarische. Er is het verhaal bewaard van die eenvoudige Jehoede, die een rijke begrafenisstoet zag passeren. In extase riep hij uit: „Unberoefen, wat een lewaaje, wilst doe wool glaube, dou kenne wool honderd von mir aus.” Kwam de stoet voor de Neie Sjoel, dan konden de auto’s via een kleine oprit gemakkelijk tot voor de ingang der synagoge rijden en langs den afrit eenvoudig terug naar de rijweg. En vervolgens ging het snel naar Muiderberg of Diemen. Zeer kort duurde dit soort plechtigheden. Langduriger plechtigheden vormden de „Choppes”, die op het Meijerplein soms nog een bepaalde atmosfeer wisten op te roepen. Ook hierbij vormde de Neie Sjoel het centrum. Ten teken van het feit, dat er een huwelijksinzegening plaats vond, werd een houten baldakijn aan de zij-ingang bevestigd; bij eerste klas choeppoth stonden er palmpjes. Het ging er in de regel wat cerebraal toe, maar de Joodse traditie werd voortgezet.

Misschien dacht op zulke momenten toch nog een enkeling aan overoude Joodse tradities, die hier vroeger in stand waren gehouden, doch gevallen waren als offer aan de na-emancipatorische ontwikkeling. Ook Amsterdam kende oer-oude gebruiken met betrekking tot het sluiten van een huwelijk. Wij denken aan het „Maanvieren”, dat etymologisch verwant schijnt aan het Middelhoogduitse „meien” (vgl. vermeien). Sinds overoude tijden trok het bruidspaar op de bruilofstdag naar bos of rivier, om zich daar te verlustigen. Volgens een oude Minhag¹) „nemt der chosen de kalle²) bei der hand und fiert sie ein wenig. Asau werft den der Kaal³) korn auf chosen und kalle und sagt: „Peroe oerewoe”.⁴) Sedert het begin van de 18e eeuw wordt dit gebruik in de „Hanhagoth Beth Hakneseth” (Synagogaal Reglement) genoemd.

In de oostelijke muur van de Grote Sjoel - tussen de arke en het Meijer-Plein - was een deurtje dat toegang gaf tot één van de bijgebouwtjes, die vroeger voor de Grote Sjoel stonden. Hier was oorspronkelijk

149

¹

*) Minhag =■ gebruik.

²

) Chosen (chatan) = bruidegom; kalle (kalla) = bruid.

³

) Kaal (Kahal) = Gemeente (vgl. Kehilla).

⁴

) Peroe oerewoe = Weest vruchtbaar en vermeerdert U (Genesis 1 : 28).