Het Jonas Daniel Meijerplein

Echa der echo's

op dit antisemitisme, dat onder invloed van de moderne arbeidersbeweging in niet geringe mate was gestimuleerd, moeten Dünner wel schetterend in de oren hebben geklonken. Zij waren in de regel niet zo positief, als de Zionistische geestelijke wel moet hebben gewenst!

Het was A. C. Wertheim geweest, die in zijn beroemde Alliance-re-devoering in 1893 nog een extra pleidooi had gehouden voor de emancipatie der Joden: „In de kerk Israëlieten, moeten wij daarbuiten in den vollen, onverdeelden, onsplitsbaren zin van het woord medeburgers zijn. Ons vaderland is niet aan de oevers van den Jordaan, het is daar, waar onze ouders en onze kinderen zijn geboren, waar gemeenschappelijke, zedelijke en materieele belangen ons binden, waar wij liefhebben en haten, strijden en bestreden worden, waar wij menschen zijn in de volle beteekenis des woords en waar niets, wat menschelijk is ons vreemd mag blijven.”

Dat was wel andere taal en de preek van de Raw wordt er nog betekenisvoller door. In gedachten verwijlen we nog één moment bij A. C., wiens begrafenisstoet op die gedenkwaardige vrijdag in december 1897 ook langs dit plein trok en langs de synagogen, waarvan Wertheim, een der laatsten der grote liberale Parnassijns, de ongekroonde, administratieve koning was.

Maar krachtens de traditie zijner geestverwanten verscheen hij er zelf niet meer zo veel en zal hij zeker niet ter synagoge zijn verschenen, wanneer twee maal per jaar Raw Joseph Hirsch Dünner zijn Halachische Voordrachten hield, hoogtepunten in het synagogale jaar. Naar het oude gebruik wordt twee maal per jaar (op de Sjabbath vóór het Pesachfeest en op de Sjabbath vóór de Grote Verzoendag) door de Raw een thema uit de Joodse Wet behandeld. Ook in Amsterdam was dat de gewoonte. In de regel bepaalde de systematiek dier voordrachten zich tot een tweeledige indeling, die rekening hield met Agada¹) en Halacha. Vóór Pesach werd het Agadische deel ingenomen door homiletische bespiegelingen (midrasj), vóór Jom Kippoer door ethische vermaningen

*) Agada = verzamelbegrip voor het totale bespiegelende gedeelte van het Jodendom, tegenstelling tot Halacha.

127