Het Jonas Daniel Meijerplein

Echa der echo's

„Reeds eenigen tijd aanschouwen wij het verbazende verschijnsel, dat niet weinigen, en zeker niet de onbelangrijksten onder de afvallige stamgenooten, dat hunne uitstekende en begaafde woordvoerders, in wie voor nog niet lang de naam Zion, Jeruzalem, afkeer en walging, het denkbeeld, dat een nationale band Israël in alle landen en werelddeelen vereenigde, spot en hoon wakker geroepen heeft, thans als ijverige apostelen werkzaam zijn voor de herleving van dit denkbeeld en als onverschrokken strijders optreden voor Israels terugkeer naar het land zijner voorvaderen. Moesten nu onze vromen dezen ommekeer niet met vreugde begroeten, de bekeerden niet met achting, eerbied en liefde bejegenen? Moest niet ieder, die grootsche zielkundige verschijnselen weet te waardeeren, in dezen ommekeer een hemelsche openbaring zien, waarvoor men het hoofd in heilige gewaarwordingen buigt? Dit zoude men meenen, zoude men verwachten, althans bij de leiders en de aanvoerders van het ware Jodendom. Wat ontwaren wij echter? Men verloochent hen, bestrijdt hen en stelt hen in een hatelijk daglicht. Zij, die als eene teedere moeder voor haar edele spruit, voor het dierbare kind van het Joodsch nationaal bewustzijn moesten waken, werpen het weg, wenschen, dat het zoo spoedig mogelijk in den dorst naar Is-raëls verheffing, omkome.”

Dünner - in zijn studententijd met Moses Hess bevriend - had een feilloos gevoel voor de grote ommekeer van het Zionisme. De externe vraagstukken der Joden ontwaarde hij even scherp. De tekst van zijn predikatie is afgedrukt in een nummer van het Centraal Blad, waarin, niet meer dan één kolom verder, de zaak-Dreyfus aan de orde wordt gesteld. Het antisemitisme in West-Europa was actueel geworden, ook in Amsterdam.

De Standaard-artikelen van Abraham Kuyper lagen nog vers in het geheugen. Maar Dünner behoefde niet eens zo ver in zijn persoonlijke herinnering terug te grijpen. Twee jaar vóór zijn preek over het Zionisme had Willem Paap zijn Jeanne Collette gepubliceerd, met als inzet een geprononceerde, antisemitische aanval op ’s Raws eigen Parnes, y41exan-der Collette, in welke schuilnaam zelfs het simpelste kind uit de Jodenhoek èn uit de Jordaan A. C. Wertheim kon ontdekken. De reacties

126