Hoge hoeden, lage standaarden

HET WASSENDE WATER

bij de Joden in Duitschland onder uitzonderingswetten worden geplaatst, is waarschijnlijk nog niet zoo maar te verwachten. Maar wel vreest men, dat rustverstoringen, die van het optreden der nationaal-socialisten het gevolg kunnen zijn, zeer licht het karakter van pro-groms kunnen aannemen, en Goebbels, een der roerigste leiders der nationaal-socialisten heeft daar dan ook reeds mee gedreigd. De sterkste vrees koestert men in de provincie, waar de Joden in de kleinere steden en dorpen in betrekkelijk zwakke groepen temidden van een ongeloofelijk ‘verhetzte’ bevolking leven; maar ook elders lijkt leven en bezit der Joden in Duitschland op het oogenblik allerminst veilig.

Deze nieuwe wending der dingen heeft tot een verschijnsel geleid, dat wij in onze Galoeth-geschiedenis nu al weer sedert eenige eeuwen niet meer hebben gekend. Het heeft zich waarschijnlijk het laatst ten tijde van de verdrijving der Joden uit Spanje voorgedaan. Wij weten niet al te veel omtrent de wijze, waarop die verdrijving precies in zijn werk is gegaan, maar het is toch zeker, dat vermogende Joden hun kapitaal en zich zelf in het buitenland in veiligheid hebben gebracht, voordat zij om zoo te zeggen over nacht uit het land werden gejaagd.

Later hebben onze verhuizingen een ander aspect gehad. Ook gedurende de laatste 50 jaar hebben miljoenen Joden het land hunner inwoning verlaten, om zich elders te vestigen, maar al deze verplaatsingen hadden een ander uiterlijk, dat ook vaak de eigenlijke oorzaken der verhuizing verhulde. Het zijn namelijk steeds de armsten, die in hun woonlanden geen bestaan meer kunnen vinden en die daarom emigreeren. Waarom zij geen bestaan kunnen vinden, is weer een kwestie op zich zelf; de reden daarvoor is in laatste instantie ook daar hun Jood-zijn, maar dat blijkt niet zoo onmiddellijk naar buiten, omdat niet iedereen direct realiseert, waarom de Joden bij voorbeeld te dicht op elkaar woonden, waarom zij in overvulde beroepen gedrongen zijn, waarom zij geen toegang tot de oerproductie hebben kunnen krijgen enz. Voor den oppervlakkigen toeschouwer is het niet de Jodenhaat, maar de armoede, die b.v. eenige miljoenen Oost-Joden naar Amerika heeft doen verhuizen.

Thans echter begint zich iets van geheel anderen aard af te teekenen. Alom hoort men in Nederland fluisteren van welgestelde Joden, die zich en hun bezit in Duitschland niet meer veilig achten, die daarom hun vermogen naar het buitenland zenden, en tevens voorbereidingen

171