Hoge hoeden, lage standaarden

HOGE HOEDEN / LAGE STANDAARDEN

tische collega’s-employés niet worden geduld. De banken en de meeste industrieën zijn dan ook voor Joodsche betrekkingzoekenden volstrekt gesloten; zelfs vele Joodsche firma’s durven met het oog op hun clientèle en hun personeel geen Joden in dienst te nemen. Zoo ontstaat er dus ook in Duitschland een toenemend leger van Joden die geen bestaan meer hebben en er is een opgroeiende Joodsche jeugd, wier bestaansmogelijkheden hoe langer hoe geringer worden. Tot zoover is er dus een ontwikkeling, die naar de meer Oosteuropeesche toestanden tendeert; de economisch uitstooting der Joden valt trouwens in mindere mate en in langzamer tempo ook reeds in Westeuropa en Amerika te constateeren. Maar in Duitschland heeft zich bij de stille, niet in het oog loopende economische worging nu ook een meer acute dreiging van politieken aard gevoegd; de geweldige overwinning der nationaal-socialisten bij de verkiezing tot den Rijksdag.

Deze overwinning is als een zware schok door heel het Jodendom in Duitschland gegaan, en de trillingen dezer aardbeving zijn ook in den verderen omtrek heel duidelijk gevoeld.

Natuurlijk heeft de stembusoverwinning der Hitlerianen slechts iets aan het licht gebracht, wat reeds lang aanwezig was. Ook zal het zeker wel juist zijn, dat vele kiezers, die niet in de eerste plaats door het antisemietisme der nationaal-socialisten waren aangetrokken, hun stem aan deze partij uit ontevredenheid met den heerschenden toestand hebben gegeven, want de werkloosheid heeft een ongekenden omvang aangenomen en de strijd om het bestaan is voor breede lagen der bevolking een bittere dagelijksche worsteling geworden. Dit alles neemt niet weg, dat er door deze ontevredenheid 107 wild-antisemie-tische nationaal-socialisten in den Rijksdag komen te zitten, waartegenover het feitelijk in geheel Duitschland niemand voor de Joden opneemt. De toestand is zoo bizar geworden, dat thans het katholieke centrum de eenige partij is, waarbij zich de Joden halverwege veilig gevoelen, en dat weer niet, omdat men in het centrum van het antisemietisme afkeeerig is, doch alleen, omdat men het centrum in de tegenwoordige constellatie als de eenige betrouwbaar republikeinsche burgerlijke partij beschouwt.

Op welke wijze de nationaal-socialisten hun nieuwe macht zullen gebruiken, en in hoeverre zij die in antisemietischen zin zullen gebruiken, kan men nu nog niet zeggen; een anti-Joodsche wetgeving, waar

170