Zij lieten hun sporen achter

VAN ‘CO-EN’ TOT COHEN

dat tenslotte in de brandende tropenzon bleef liggen als een verwilderde ruïne, waarvan de synagogeresten bijna verdwenen en de eens zo schone grafzerken diep onder het onkruid werden bedolven. Het wachten was op de dwangarbeid van geïnterneerde N.S.B.-ers, want Musserts volgelingen zouden het zijn, die in 1943 de sporen van Joodse invloed in het oerwoud van Suriname weer zichtbaar zouden moeten maken. Muze, is uw werkelijkheid vaak niet veel concreter dan onze fantasie 1

Tot nog toe waren het de Sefardiem, die de toon aangaven in onze beschouwingen. Met groot genoegen introduceren wij daarom thans twee beroemde hofjoden van onverdacht Asjkenazische huize, van wie de eerste, Tobias Boas recht kan doen gelden op onze belangstelling, omdat hij niet alleen kleur heeft verleend aan de geschiedenis der Joden in Nederland, maar vooral omdat in zijn gehele levensstructuur Joodse en algemene facetten elkander wel zeer dicht nabijkomen.

Reizigers, die Den Haag bezochten, vergaten niet de Joodse geldmagnaat te bezoeken en onder hen bevond zich niemand minder dan Casanova, die in zijn Mémoires vertelt, hoe hij van Parijs over Antwerpen en Rotterdam in december 1759 in Den Haag arriveerde en daar Boas met een bezoek vereerde, die toen woonde in de St.-Jacobsstraat in ‘Salomons Tempel’, waar later het ‘Israëlitische Ouden Lieden Gesticht’ was gevestigd.

Om het woord nu aan Casanova zelf te geven: ‘Je refois une lef on du juif Boas...’ De les is op zichzelf reeds de moeite van het verhalen waard. Als Casanova in het Joodse gezin binnenkomt, reageert zijn Joodse gastheer met de hoffelijke opmerking, dat het zeker Casanova’s bedoeling was (het was juist de vooravond van het Kerstfeest) ‘het kindeke Jezus te wiegen’. Waarop de geslepen avonturier: ‘mais je lui répondis que j’étais venu pour célébrer avec lui la fête des Macha-bées...’ Dat hij met de ‘misjpoche’ (familie) het ‘channeke’ (familiefeest) kwam vieren, viel bij de Boassen bijzonder goed in de smaak. ‘Et cela me valut les applaudissements de toute la familie et une in-vitation d’accepter une chambre chez lui.’

95