Moeder in Israël - een geschiedenis van het Amsterdamse Asjkenazische jodendom

eeuwen gegrond. Wij bleven een natie, met een apart verleden, strevend naar een eigen toekomst. Hierin is ook thans geen verandering ingetreden.

Iedere Jood, die van dit galoeth-bewustzijn uit redeneert, zal zich bewust moeten maken, dat het traditionele Jodendom de meest zuivere vorm van Joods leven heeft bewaard, die ook nu denkbaar is. Erkenning daarvan is de eerste voorwaarde voor het behoren tot het Joodse Volk in ballingschap. De assimilatie, waartegen het vroegere Zionisme zich keerde, dient ook thans nog onverminderd te worden bestreden. Dat betekent dus, dat iedere inferieure vorm van vaandelvlucht als zodanig moet worden veroordeeld. Wij behoeven hier niet in bijzonderheden af te dalen. Trots zijn op het behoren tot Gods Volk, dat zijn eigen kenmerken onverkort wil handhaven, dient ook voor onze generatie een heilig doel te zijn, waarvoor het waard is te leven.

Onverzwakte solidariteit met de Joodse geschiedenis incorporeert voor ons — van nature — onverzwakte solidariteit met het eigen Joodse land, waarin immers een belangrijk deel van onze toekomst geïnvesteerd is. Maar wij zouden een principiële fout maken, als wij — hier verblijvend — zouden capituleren voor de nivellerende invloed, van een pur sang nationaal Israël. Nog afgezien van argumenten, die wij tegen een al te modern nationalisme in de Joodse sector naar voren zouden willen en kunnen brengen, gelde als onze voornaamste tegenwerping, dat slechts het oorspronkelijke Jodendom, uit eigen historisch galoeth-bewustzijn, dient te bepalen, wie Jood is. Dat betekent dus: wie behoort tot ons volk, dat zich uitsluitend op basis van zijn legitieme bronnen tot de dag van vandaag heeft kunnen handhaven.

In deze geest benaderden wij de geschiedenis van de Joodse Gemeente te Amsterdam. Onze bedoeling richtte zich niet op een gestyleerd verleden, dat zou moeten dwingen tot emotionele ontroering over de dagen van olim, die zo schoon waren en niet vergeten mogen worden. Een functionele historie werd beproefd van een gemeente, die ook nu' nog reële, Joodse waarden vertegenwoordigt en uitdraagt. Welke ?

EEUWIGE ACTUALITEIT

Wij, die ons moeilijk het volle Joodse bestaan van deze vroegere geslachten kunnen voorstellen, hebben in de traditionele Joodse levenspraktijk nog altijd de oude omlijsting voor ons! Het gehele bestaan van de Jood wordt nu nog geregeld door de Mitswoth, door de Halacha. Tot verder afstaanden spreekt dit niet altijd meer; maar in de hoogtepunten van het Joodse Jaar vinden ook zij een bron voor inspiratie.

Zuiver historisch denkt in oude stijl bijvoorbeeld iedere Jood op de Seder, die machtige inleiding tot het feest van onze nationale bevrijding uit de Egyptische slavernij. De hoofdsymbolen van beide avonden vormen: PESACH, MATSA en MAROR. PESACH symboliseert het gelijknamige offer, dat in herinnering aan het Pesach-lam (op de middag vóór de bevrijding geslacht en in de avond gegeten) ieder jaar op de middag van de 14e Nisan in de tempel werd gebracht. MATSA is het ongezuurde, platte brood, dat op

137