De zoon van een gazzen

teit weten er van mee te spreken! In het geval van deze Joodse vechtersbazen ligt het allemaal nog gecompliceerder, omdat de huidige staatkundige arrivé’s van de Staat Israël gaarne zullen toegeven, dat zonder zulke figuren onze Joodse Staat niet was herboren. Vreemd ligt die episode in het geheugen van velen; met alle onverteerde kost van glorierijke én gevaarlijke dagen.

VI

Want dat waren de junidagen van 1924. Alles wijst daarop. Wij bestudeerden in Jeruzalem de stukken uit het dossier-De Haan, bewaard in The Zionist Central Archives (No. 25/583), met brieven van De Haan aan Colonel Kisch (zie over hem A. Böhm, Die Zionistische Bewegung, 11, Jerusalem 1937, o.m. pag. 231) en andere documenten, rakende de periode van 16-5-1923 tot na de dood van de dichter (6-7-1924). Vergelijk vooral ook het door ons als bijlage III opgenomen Memorandum on the situation of the non Zionist Jews in Palestina, dat in de nalatenschap werd aangetroffen. Met Wallach zou De Haan op of spoedig na 1 juli naar Londen gaan. De Daily Express schreef: ‘He was due to leave for London this week as a member of a delegation to lay before the Colonial Office the objection of the Orthodox anti-Zionist Jews to the draft ordinance for regulating the Jewish communities, which, they con-tend, would place them under Zionist domination.’

Hoe belangrijk De Haan in die dagen was, demonstreert de omstandigheid, dat de onafhankelijke krant - toen een klein orgaan - Ha’arets van 22-5-1923 tot 19-8-1924 56 (zes en vijftig!) berichten, mededelingen etc. over of n.a.v. diens optreden publiceerde. In juni 1924 ontmoeten wij hem 4X. Na zijn dood nog 17 X in juli. Daarna ebt het weg. X. schrijft letterlijk (Blood and Fire, folio 85):

‘One morning I read in the newspaper that Van Fried was leaving for London the following day on an important political mission. At the ban-quet given in his honor by his followers, Van Fried made a bombastic statement, the newspaper said, promising to consolidate the forces op-posing Zionism among the British, Arabs and Jews, and kill the already -staggering pro-Zionist policy of the British government. I was boiling mad. Ithamar was right. Van Fried must be put out of the way.’

VII

De bestaande antithese in het kamp van De Haans vijanden, leidt tot nóg een voorzichtige conclusie. De dreigbrieven die de dichter ontving, dienden misschien in eerste opzet uitsluitend het doel hem uit het land te ver-

388