Waar ik het voor de geschiedenis van het Zionisme jammer zou vinden, dat Jacob Israël de Haan zijn taak van “contemporain historicus” niet meer zou voortzetten, en ook, omdat door beide inzenders, al is het niet opzettelijk, in de kaart wordt gespeeld van hen, die een campagne voeren om bij deze schoone gelegenheid den lastigen man weg te krijgen, heb ik gemeend het voorenstaande in het midden te mogen brengen.’
Met beleefden dank voor de plaatsing,
J. H. Kann
Onderschrift (van de Redactie):
Verschil van meening ten aanzien van J. I. de Haan’s manier van schrijven, achtte ik in Zionistische kringen ondenkbaar. Ik heb me blijkbaar vergist.’
Wij komen nu tot de eigenlijke moord.
II
Na een langdurige periode van taai voortwoekerende legenden (waarin veelal homosexuele problematiek werd misbruikt om de waarheid te verdoezelen) is in de Israëlische pers van 1960 een eerste poging gedaan tot het poneren van feiten.
Op 24 en 26 februari 1960 publiceerde Chaviv Kena’an in Ha’arets een beschouwing over de moord op De Haan, die in een enigszins verkorte en vrije Duitse vertaling van S. Braun (die aan de inhoud overigens niets veranderde) ook verscheen in Jedioth Chadashot van 11 april d.a.v. Het belangrijkste van Kena’ans uiteenzettingen is wel, dat hij stelt, dat het twee Joden waren, die de moord op zich hadden genomen. Hij noemt zelfs de naam van een der daders (de toen reeds gestorven Abraham Krizewsky alias Giora). De naam van de (nog) levende werd begrijpelijk verzwegen, hoezeer deze ook in bepaalde Israëlische kringen als bekend geldt.
Het publiceren van deze feiten betekende het begin van de ontrafeling van deze uitermate ingewikkelde casus.
Onderzoekingen - vooral in Israël - hebben mij in staat gesteld de historie van deze slotacte vrij nauwkeurig te omlijnen. Om haar te begrijpen is verdieping in achtergronden noodzakelijk.
Het bleef een dichter voorbehouden inzet te worden van de eerste politieke moordcampagne in onze tijd bedreven door moderne Joden - daartoe gestimuleerd enkel en alleen op politieke gronden. Moordcampagne! Want aan de drie fatale schoten lag een planmatige organisatie ten grondslag, die het o.m. mogelijk maakte, dat - ondanks de algemene beruchtheid van het geval-De Haan - ie de moord volstrekt onverwacht kwam - 2e plaats en tijdstip
384