De zoon van een gazzen

Meijer had deze van zijn tante Hans ten geschenke gekregen. De jonge A. de Haan stak de documenten, die hem blijkbaar dierbaar waren als een talisman, in zijn rugzak toen hij des ochtends op weg ging naar Auschwitz. Eigenaardig is het zeer zeker, dat meerdere Joden in de concentratiekampen historische documenten - voor hun persoonlijk leven van belang -mee hadden genomen. Rabbijn De Vries toonde mij zijn vroeg 20ste eeuwse correspondentie met Opperrabbijn L. Wagenaar over het Zionisme en wees mij nadrukkelijk - toén nog en daar - op de unfaire strijdmethoden van zijn tegenstander. Jacobus H. Kann (die eveneens in dit boek voorkomt) had zijn correspondentie met Herzl meegenomen.

Bij paft. 2 66 (en passim)

F. (Perets) Bernstein, thans in Israël, werd geboren in 1899. Figuur van betekenis in de Nederlandse Zionistenbond, die hij jarenlang diende als redacteur van de Joodse Wachter en later als Voorzitter. Publiceerde o.m. Der Antisemitismus als Gruppenerscheinung, Berlin 1926 en Over Joodsche Problematiek, Arnhem 1935. Maakte deel uit van de oude Rotterdamse koffie-firma Veder en Co. Vertrok vóór de tweede wereldoorlog naar Palestina. Leidende figuur in de liberale, algemeen Zionistische partij aldaar. Maakte in 1948 als minister voor Handel en Industrie deel uit van de eerste regering-David ben Goerion van de Staat Israël. Een typering van hem (Rotterdams koffie-makelaar wordt minister) door E(lias) in Elseviers Weekblad van 6 mei 1948.

Wij kozen Bernstein als Jacob Israëls politieke tegenvoeter, omdat in diens rechtlijnigheid het politieke Zionisme volstrekt onromantisch wordt geponeerd. Het is duidelijk, dat talloze scribenten zich met het geval-De Haan bezig hielden. Het valt daarbij op, dat al spoedig enkele Oost-Joden naar voren komen, van wie wij noemen Jeremia Bornstein en Jakob Roth-stein, over welke laatste ons ook A. Z. Ben-Jisjai sprak. Deze vertaalde n.1. na de moord ‘bezwarende’ kwatrijnen en is mij verder bekend als jiddische dichter van Di Harfe, Nationale un Volkstimliche gedichte, Rotterdam, 1916. Een uitgave van ‘Verlag Pardeis’, waarover de Catalogus Oorlogsliteratuur 1917, enkele gegevens brengt. Een felle aanval in het Algemeen Handelsblad van 22 maart 1921 lanceert Carolina Eitje, onder de titel Verspieders. Van zijn vroegere medestanders zijn J. H. Kann en Mr. Izak Prins hem blijven verdedigen.

Bij pag. 268

De tekst van het bedoelde gedicht luidt:

‘Vijf jaren brachten u ruim winst, mochten vijf verdre jaren

Het eind zien van uw Bond

377