De zoon van een gazzen

een aanleiding. De bedoeling is echter, dat De Haan, in tegenstelling met bijna alle hedendaagsche dichters, in tal van uiterlijke levensgebeurtenissen aanleiding vond om die als het ware van een zingend commentaar te voorzien.

Benijdenswaardige gave!’

Bijpag. 204

Het originele concept van de eerste Hebreeuwse brief, die De Haan van Simon Tal ontving - het schrijven nl. waarin deze van de ‘Groenburgwal 47 Alhier’ contact met de ‘beroemde Zionistische dichter’ opneemt - is thans in ons bezit. Het blaadje papier draagt als datum ‘zondag n ijar 5675 (=1915)’

Bijpag. 205

De brief aan Dr. H. Pinkhof ging - naar mededeling van diens dochter Clara Asscher-Pinkhof (Israël) - vergezeld van een Sabbatlied ‘tot mijn Vader gericht, nadat hij een Vrijdagavond in de kring van mijn ouderlijk gezin had doorgebracht. De brief, waarmee hij het gedicht aan mijn Vader opdroeg, hebben wij kinderen nooit te zien gekregen, hoewel we al volwassen waren, mijn ouders eerbiedigden te zeer zijn geheim. Wel herinner ik me, dat ze het samen lazen en huilden.’ (Brief van 8-11-1964).

Bijpag. 210 v.v. (De HaansJoods credo)

Jacob Israël was - om het in specifieke Nederlandse Réveil-termen uit te drukken - ‘bevindelijk vroom’ en als zodanig ‘een man des gebeds’. Gebrek aan vormkracht en wijsgerige bezinning (dit gevoegd bij zijn provinciaal-Nederlandse afkomst en de daarmee samenhangende complexen - nog extra gecompliceerd door zijn psychologische structuur) mogen de vorming van een ‘theologisch systeem’ in de weg hebben gestaan - hem was (om hem zelf te citeren): de Joodse oerkracht. Daaruit resulteerden een godsdienstige dadendrang (Awoda) en een gedurige behoefte aan verterend contact met het hogere (Hitlahawoet). Gestimuleerd dat alles door een ongeremde wroeging, die hij als creatieve potentie koestert.

Getuige ook dat merkwaardige, gespleten kwatrijn (hier tussen lied en hart):

‘Laat mijn lied gerust herhalen:

“Keeren is schooner dan dwalen.”

In mijn hart weet ik wel zeer:

“Dwalen is schooner dan keer.” ’

372