De zoon van een gazzen

De vromen van mijn volk, als leeuwen sterk Om uwen wil te doen en heilig werk,

Om hun wil gedenk ons, nu vijand feller Geduchter drijft, leg uwe Rechterhand Die bloedschuld wreekt, over Russische steden Waar uw volk diep-bloedende heeft geleden,

Verzoen ons, Heer, met het Heilige land.’

Bij pag. 177 en 17S

Dat de kwestie van de dubbele loyaliteit hem boeit en opgelost wordt naar de Joods-nationale zijde, bewijst, dat hij het Zionisme dan al zeer ernstig neemt!

Voor ‘Israël, die misdreef blijft Israël’ vergelijk het Talmoedtractaat Sanhedrin 44a. ‘Als hij ook gezondigd heeft, toch blijft hij Jood. Rabbi Abba zei: “Dit is wat de mensen zeggen, ook de myrthe die tussen doornen groeit, blijft myrthe en men noemt haar zo”.’ De spreuk maakte een diepe indruk op hem. Vergelijk pagina 205. J. E. Vleeschhouwer - thans in Israël -zond mij destijds wel zijn collectie De Haan-brieven ter inzage, doch gaf deze niet voor publicatie vrij.

Bij pag. 191

Over De Haans kennis van het Hebreeuws wordt verschillend geoordeeld. Onze conclusies zijn gebaseerd op gesprekken met velen en op een nauwkeurig onderzoek van zijn oeuvre. Aanvankelijk was zijn onwetendheid onvoorstelbaar. Het zegt wel iets, als iemand uit zijn milieu - na welke verwijdering ook - kan spreken van Kaul-Nidrei ! Over de Joodse onwetendheid van Carry van Bruggen werd eerder gesproken. Het staat vast, dat zijn afscheidsspeech op 1 december 1918 als zijn enige (bekende) Hebreeuwse product moet worden beschouwd. Van de signifische beschouwingen door Straschun en De Haan in het Hebreeuwse Bijvoegsel van het Maandblad Mizrachie (Zie o.m. de jaargang m, 1918), dient de Hebreeuwse inbreng als die van Straschun te worden gezien.

J. L. Schraschun was een Oost-Jood, die behoorde tot die groep Aufklarer (‘Verlichters’), die naast een gedegen kennis van de Rabbijnse bronnen, ook beschikten over een voortreffelijk inzicht in de Hebreeuwse taal en letterkunde. Hij sprak en schreef een natuurlijk Hebreeuws. Of het juist is, dat - zoals De Haan, gedateerd 27-1-1919, in het Handelsblad schrijft (pag. 226) - hij op de jesjiewe in Wolodzin met Bialik in één klas zou hebben gezeten, is niet meer na te gaan. Dit feit is op zichzelf niet oninteressant in de biografie van Jacob Israël, die het vaak over Bialik had.

369