De zoon van een gazzen

Toen Awraham X. die ochtend van de 30ste juni 1924 opstond, scheen de zon reeds aan de hemel. Hij had, zo realiseerde hij zich nuchter, uitstekend geslapen. Waarom ook niet? De besprekingen van de laatste dagen hadden geen nieuwe perspectieven geopend. Hij wist zeer wel, dat zij beiden vrijwillig hadden gekozen voor de moord op die ‘Hollandse verrader’ en in zijn gedachtenwereld betekende dat het uitvoeren van een opdracht binnen het verband van de officiële Joodse illegaliteit.

Geboren was hij in Odessa (Ukraine), op 5 april 1903, vlak vóór de tweede Spoorwegstaking in Nederland, die Jacob Israël had geïnspireerd tot revolutionaire propaganda in dienst der Nederlandse arbeidersklasse.

Na zijn schooljaren was Awraham lid geworden van een Zionistische jeugdorganisatie, waar zijn ongewone organisatorische kwaliteiten terstond werden opgemerkt. Reeds in 1920 werd hij bestuurslid en twee jaar later zelfs voorzitter. Toen stond hij al op het punt Rusland te verlaten. Hij wilde naar Palestina.

Al vroeg was hij toegetreden tot de ‘Hechaloets’. Hij koos de richting van de landbouw, overtuigd als ook hij was van de Joodse noodzaak ener ‘Um-schulung’. Het was immers niet waar, ‘dat het Joodsche Volk naar aard en aanleg ongeschikt voor landbouw zou zijn...’ Jongen met een fel temperament, groeide hij op tot een ‘iesj kasjé’, een moeilijke man, zoals zijn vrienden hem zouden typeren. Het resultaat van een bikkelharde Joodse jeugd in het machtige Tsarenrijk! Het Zionisme had hem gegrepen en hem de weg gewezen naar een eigen ‘ik’, dat moest opgroeien in Rusland, waar men doorging met het vermoorden van Joden. De stad van zijn herkomst was dikwijls door pogroms bezocht. 1871, 1881 en 1905 betekenden gruwelijke jaartallen uit een recente geschiedenis, die hem confronteerden met het Joodse volk, zijn harde lot, maar ook zijn eeuwige innerlijke krachten.

Jodendom en Odessa vormden van ouds een vanzelfsprekende synthese. Assimilatie, in de zin van Westeuropese verhoudingen, was daar bijkans onmogelijk. In zulke centra handhaafden zich waarden in de eigen gemeenschap, die het opbloeien van een nieuwe Joodse toekomst mogelijk maakten.

Nog vóór het optreden van Theodor Herzl was ter plaatse het Odessaër Comité gevestigd, de Executieve van de Chibat Zioti, de legitieme proto-Zio-nistische beweging, die in oude stijl zionsliefde wilde continueren, mede door kolonisatie in het Joodse Land. Ook zij hadden door de nacht van het Russische Caloeth de stem vernomen van hun Stad Jeruzalem.

Zijn eerste president, de arts Leo Pinsker, die in Odessa had gestudeerd, had

324