De zoon van een gazzen

Een vogel kent geen roem of loon,

Ijdelheid niet. Dus fluit hij schoon Uit eigen lust.

Als vogels zóó fluit ik, een dichter,

Maak het duister leven lichter,

Rustloos hart gerust.

Hier in Jeruzalem voelde hij zich vrij als een vogel - of vogel-vrij...’ Het verleden was ergens afgesloten; zijn afscheid had hij een ‘Heengaan’ genoemd. Hij was abrupt weg-gegaan. Jarenlang blijft hij spelen met de gedachte aan een wederkeer, waarover hij eigenlijk al spreekt de eerste dag van zijn on-Koninklijke intocht. Maar nooit mocht het zover komen. Al zijn uitingen daarover - in de brieven aan Van Eeden - missen overtuigingskracht. Het is of hij de onrust van zijn leven wil belijden in een verscheurdheid, die hij zoekt; in een heimwee, waarnaar hij verlangt; in een gespletenheid, waarin hij zich veilig waant. Aan Van Eeden schrijft hij:

Jaffa, io-9-’i9

Kranten heb ik in een eeuw niet gekregen. De laatste Groene was van 2 Augustus. En een hoop gapingen. Ik had zoo een gevoel, dat je met B.B. in het buitenland zat en dat je mij een kaart zoudt sturen. Hoe gaat het met allen: grootmama, Truida, de jongens’ Kon ik maar eens om een hoek kijken. Vergeet mij niet. Ik zit hier eenzaam. Toch wil ik volhouden. Wat het op den duur worden moet, ik weet het niet.

Jeruzalem, i3-2-’20:

Het gaat mij nog al goed. Maar ik weet niet, wat ik in de toekomst doen zal. En dat drukt mij zeer.

i}-i-’2o: Ik heb gelezen, wat je geschreven hebt over de begrafenis van Do-mela Nieuwenhuis. Heel mooi. Hier is alles nog dood, zonder enthousiasme. Je schrijft zoo eenvoudig, dat je door Paul berichten krijgt van je lieve moeder zaliger. Maar dat is een groot geluk. Ik krijg nooit eenig bericht. Ach, ik zou wel naar Holland willen terugkomen en mijn laatste jaren wonen in het huisje van je moeder aan de vaart. Hier zal op den duur geen bestaan voor mij zijn. Dat zie ik nu al. Voor staatsruifvreter deugen wij niet.

28-i-’2o: Als het niet was om Hans, dan zou ik hier wel willen blijven. B.v. om de twee jaren in Holland komen. En de lieve Hollandsche vrienden

261