De zoon van een gazzen

Prof. Enrico Ferri en Dr. A. Aletrino hebben niet zeer verschillende gevoelens en gedachten over het wezen van de toerekening. Beiden verwerpen zij de vrijheid van den menschelijken wil. Beiden nemen zij aan, dat uit de verwerping van de vrijheid van den menschelijken wil volgt de onredelijkheid eener zedelijke toerekening. Beiden verdedigen zij de rechtmatigheid van eene maatschappelijke toerekening, die den misdadiger zijne handeling toerekent naar de mate van zijne maatschappelijke gevaarlijkheid in plaats van naar de mate van zijne zedelijke schuld. Dr. Aletrino zegt: ‘Het individu is ontoerekenbaar, totaal ontoerekenbaar.’

Prof. Ferri zegt: ‘Ieder is toerekenbaar omdat hij in de maatschappij leeft’. Deze twee meeningen spreken elkander niet tegen en zij versterken elkander niet. Want zij betreden ieder eene andere soort van toerekening. Dr. Aletrino bedoelt de rechtmatigheid eener zedelijke toerekening te ontkennen. Prof. Ferri bedoelt de rechtmatigheid eener maatschappelijke toerekening te bevestigen.

Dr. Aletrino had dus beter gedaan indien hij had geschreven: ‘Het individu is zedelijk totaal ontoerekenbaar, doch maatschappelijk totaal toerekenbaar’. En dan nog zou de schrijver zich niet met een voldoende maat van juistheid hebben uitgedrukt. Het feit van het bestaan van een zedelijke toerekening is niet te ontkennen. En Dr. Aletrino bedoelt dan ook niet dit feit te ontkennen. Hij bedoelt slechts aan te geven, dat hij voor het feit van de zedelijke toerekening noch eene redelijke, noch eene zedelijke rechtvaardiging heeft gevonden. En zoo is die Bedoeling de Waardevolle vertaling van de op zichzelve niet Waardevolle uitdrukking: ‘Het individu is totaal ontoerekenbaar.’

En aan het slot (want met Aletrino eindigen de wijdlopige beschouwingen):

Ook de geschriften van den Nederlandschen geleerde Dr. A. Aletrino over de begrippen ‘toerekenbaarheid’ en ‘verantwoordelijkheid’ hebben behoefte aan eene Waardevolle vertaling.

Evenals Prof. Grasset maakt Dr. Aletrino slechts ééne fout. Doch die maakt hij dan ook voortdurend en zij betreft het Wezen der begrippen ‘aansprakelijk, verantwoordelijk, toerekeningsvatbaar’ zelve. De fout is deze, dat de geleerde schrijver deze woorden voortdurend gebruikt zonder soortaanduidend bijvoeglijk naamwoord. Wat nu wellicht geldt voor eenen bepaalden vorm van toerekening wordt op die wijze onbemerkt voorgesteld als geldend ten aanzien van het verschijnsel der toerekening in het algemeen of voor andere bijzondere vormen van toerekening. Daardoor heb-

16}