De zoon van een gazzen

Zijn dissertatie geeft vooral in het inleidende taalkundige gedeelte een helder overzicht over de methode der significi, waarin hij niet verzuimt zich zelf een historische plaats in te ruimen. Lady Welby moge dan het woord ‘significs’ het eerst hebben gebruikt, voor zichzelf eist hij de Nederlandse primeur op.

Vreemd klinkt ook ons nog in de oren die alinea op pagina 47 van het proefschrift:

Het woord ‘signifiek’ is in Holland het eerst gebruikt in mijne bijdrage: ‘Nieuwe Rechtstaalphilosophie’ in het ‘Rechtsgeleerd Magazijn’ van 1912. Ik kende het uit de geschriften van Lady Welby. Dat ik deze geschriften kende heeft tallooze oorzaken: persoonlijke en maatschappelijke. De toekomst van het woord ‘signifiek’ in de Nederlandsche rechtstaal is voor een gedeelte afhankelijk van mijne toekomst als rechtsgeleerde. Deze hangt af van talrijke oorzaken: persoonlijke en maatschappelijke.

In een bijdrage Taal en Rechtswetenschap (De Beweging, september 1917) heeft De Haan zich duidelijk uitgesproken over de betekenis van een gezuiverde rechtstaal. Hij schrijft:

Zonder goede rechtstaal geen goede rechtspraak. De rechtsgeleerden hebben dat nooit erkend. De studie van de rechtstaal was verwaarloosd en wordt verwaarloosd. En waarom zou men ook de studie van de rechtstaal niet verwaarloozen, wanneer men bij wetgeving en rechtspraak toch niet beter noodig heeft dan ‘het gewone taalgebruik’ en ‘de gewone spreektaal’1 Niet de rechtsgeleerden bezinnen zich op de verhouding van rechtstaal en recht. Dat is van het Woord en zijne Werkelijkheid. Maar sommige dichters doen dit: Frederik van Eeden, Nico van Suchtelen. En vooral sommige wiskundige wijsgeeren: Prof. G. Mannoury en Prof. Dr. L. E. J. Brouwer. Ik noem van den laatste: ‘Over de grondslagen der wiskunde’. En ‘Intuïtio-nisme en formalisme’.

Voor de rechtskundigen is de moeilijkheid deze: zij verklaren de woorden met woorden. Maar deze woorden verklaren zij weder met woorden. En ook deze weder met woorden. En dit is eindeloos. Anders gezegd: een woord is niet iets op zich zelf, maar ieder woord is een deel van de geheele Taal. En iedere wijziging van iedere beteekenis is te vergelijken met eene beweging binnen het stelsel van de Taal. Maar eene beweging is nooit eene volstrekte beweging. Zij is steeds eene beweging ten opzichte van een vast punt. Dat ook weder niet volstrekt vast is, maar vast ten opzichte van een

150