De zoon van een gazzen

Ik ben nu sterk besloten een nieuwe druk ervan te geven. Wil je d’r ’n inleiding voor maken, waarin je de dufburgerlijke fatsoentjes-menschjes ’n robbedoes toedient?

Dag beste vrind, ’k moet nu werken. Dag

Van Eeden dacht er niet aan zich te compromitteren. ‘Joob’ reageert:

Beste Van Eeden, ik dank je wel voor den brief. Ik hoop, dat je ’t boek niet zult verbranden, ik zal het wel laten halen of dat zelf doen, want ik wou je nog ’n enkel ding vragen.

Ja, je idee van kunst is het mijne niet. Zeker is kunst schoon, maar dat wil niet zeggen, dat je daarom altijd moet schrijven over dingen, die aangenaam zijn. Ik kan dit niet zoo goed zeggen, maar ik voel het helder genoeg: wat je zegt doet er niet toe, maar hoe je ’t zegt.

En als ik de ellende van dit Pijpleven en de smart van die perversiteit zoo weet weer te geven, dat ’t de menschen ellendig-smartelijk maakt, dan ben ik, waar ik wezen wil.

Is je eigen idee van kunst niet wat gewijzigd?

Hoe je spreken kunt van Aletrino-Heijermans-Querido proza? Dat zijn d’r toch drie, bien étonnés de se trouver ensemble.

Ik hoop, dat je toch nog mijn vriend blijven wilt. Aletrino heeft volkomen met mij gebroken en ik met hem. Wie wind zaait zal storm oogsten. Hij heeft in mij wind gezaaid, nu krijgt hij iets van den storm.

Ik ben zeer bedroefd,

veel groeten van je vrind, Joob.

Ook bij het verschijnen van Pathologieèn gaf Van Eeden niet thuis. Eerst als De Haan deze fase van zijn leven te boven schijnt, komt het contact (en daarmee de briefwisseling) op een ander niveau. De volwassen jurist zoekt bij de grote man van Tachtig (die hij aanspreekt met ‘Beste Van Eeden’, een enkele keer met ‘Beste vriend Van Eeden’) het klankbord voor zijn sociaal-gerichte juridische belangstelling. De toon is wel veranderd:

Beste Van Eeden, dat was een ernstige prettige brief, die mij op Kerstmorgen verraste. Ik wil graag Donderdag komen, met den trein, die zoowat half een te Bussum is. Doe met je werk maar juist alsof ik er niet was. Over enkele dingen schrijf ik je liever.

124