De zoon van een gazzen

wat veel over Kloos lezen, en ook over Multatuli; ik mag ze zoo graag naast elkaar zetten. U er naast. Frederik van Eeden is de mooiste.

En ik moet nu eindigen, er is veel werk.

Weest u vele malen gegroet van Uw liefh.

Jacob

Weet u ’t adres wel, als u schrijven wilt.

Korte-Begijnestraat 29 rood.

De toon is klef. Dat blijft de eerste jaren zo. Hoe is het mogelijk geweest, dat Van Eeden dit kritiekloos heeft kunnen verdragen. Wij worden geconfronteerd met artistieke normen, waarvan kleur en sfeer ons bevreemden. Duidelijk is de homofiele teneur van alles wat hij schrijft. De medicus moet dit van meet af aan hebben begrepen. In de brieven aan hem worden figuren met name genoemd, die later in Pijpelijntjes zouden optreden. Figuren uit Jacob de Haans nauwelijks beëindigde Kweekschooltijd, waarop hij - de gefrustreerde en geplaagde leerling - zich aldus wilde wreken! Van Eeden dacht van al deze verhalen het zijne, maar de mogelijkheid tot publikatie ervan in romanvorm was geen moment bij hem opgekomen. De verschijning van dit boek houdt De Haan voor zijn grote vriend dan ook angstvallig verborgen. Uit die tijd stamt het volgende, ongedateerde schrijven:

Amsterdam 29 St. Willibrordstr.

Beste Van Eeden, je hebt vanmiddag zuiver gelijk gehad, ’t was niet goed van mij, dat ik je mijn boek niet gaf. Maar ik vreesde harde woorden over dit boek, dat ik zoo zeer ver van je afstaande dacht. Wil je het mij vergeven? Gisa heeft mijn exemplaar en Hans zal haar vragen het jou te zenden.

Ik dank je zoo voor je zachte en sterke woorden. Alles is zoo zeer moeilijk en nu heb je me veel goeds gedaan.

Het is gegaan, zooals je gezeid hebt. Sam is niet goed voor mij geworden. Maar dat zal ik nu vast niet doen, tegen de rede in, omdat een ander mij zijn wil opleit. Sam heeft mij met Hans samen avonden verdonderd, maar ik zal mijn kracht zien te herhebben en te herhouden. Het is een zeer ergerlijk boek, maar dit is zooals je zei, voor gezonde lieden niet.

Ik wilde dat je weer voor altijd mijn vriend wou zijn. Het is zoo ongerust om ons heen en je ziet niks dan nijd en barheid.

Met de S.D.A.P. zal ik probeeren tot klaarheid te komen, maar als dit een partij moet zijn, die ketteren wil, dan wil ik het niet.

’k Hoop, dat je mooie dingen in het boek vinden zult.

123