Van Israelieten tot Israeliers

stuitte, die tot nu toe slechts gedeeltelijk verklaard zijn. Interessant is nu, dat vele religieuze groepen, die vroeger tot het zionistische kamp behoorden, thans ideologisch eigenlijk de opvattingen van Mea Sje’ariem zijn gaan delen. Het extremisme neemt de overhand. Men staat zeer vijandig tegenover alle niet-religieuze delen van de bevolking, distantieert zich van de Joodse staat en zijn organen en verzet zich tegen de studie op de univer-siteiten. Thora-studie zonder meer wordt als enig levensideaal gepropageerd. Het contact tussen de religieuze en niet-religieuze delen der bevolking wordt steeds minder en de tegenstellingen daarentegen groter. De nationaal-religieuze partij neemt daarin geen duidelijk standpunt in en de geestelijke leiding is haar zelfs in eigen kamp uit de handen geglipt.

De leiders van de jesjiewoth en de rabbaniem voeren daarentegen de scepter. Kortom, we staan voor een overwinning van Mea Sjeariem in het religieuze deel der bevolking en voor een debacle van het mizrachistische ideaal. De Mizrachi nl. legde er altijd de nadruk op, dat nauwgezet religieus leven samen moet gaan met daadwerkelijke opbouw van Erets Israël. De Mizrachi zag in de militaire dienst, voor 1948 in hagana-verband, en na 1948 in het Israëlische leger, een plicht waaraan niemand zich onttrekken mocht. De eenheid van het volk en de religie was voor de Mizrachi het leidende motief. Het samengaan van Joods weten en algemene kennis was naar mizrachistische opvatting een waarborg voor het voortbestaan van het Joodse volk. Al deze opvattingen zijn vervaagd en worden door extremisten in het mizrachistische kamp als religieus niet geheel verantwoord beschouwd. Aan de andere kant verwijdert de meerderheid der bevolking zich meer en meer van de Joodse tradities, zodat men de indruk krijgt, dat de controversen, die nu af en toe naar voren komen in verband met godsdienstige vraagstukken, zoals de vleesoorlog rondom Marbeek, niet anders dan een klein voorspel zijn van een hevige cultuurstrijd, die in de naaste toekomst in zijn volle om vang zal uitbarsten. Verschillende factoren hebben historisch gezien tot deze ontwikkeling geleid. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden enkele belangrijke jesjiewoth in Oost-Europa met leiders en leerlingen gered, die kans zagen nog op tijd aan de vijand te ontsnappen. Deze jesjiewoth werden gedeeltelijk in Erets Jisraël heropgericht en trokken vele nieuwe leerlingen aan. Deze jesjiewoth waren altijd principieel tegen de seculaire studie en hebben nimmer de synthese gekend van “Thora ’im dereg erets”. Zij waren oorzaak van een nieuwe religieuze opbloei in Erets Jisraël, maar ook van een radicalisatie van vele religieuze kringen. Mea Sje’ariem heeft dus sterke partners gekregen.”

Aldus Menachem E. Bolle, directeur van een orthodoxe middelbare school in Jeruzalem. Het geluid is verontrustend. Deze geschetste ontwikkeling heeft ook in de diaspora geleid tot het ontstaan van ultra-orthodoxe

167