Van Israelieten tot Israeliers

scheen te hebben uitverkoren. Zou de uitverkorenheid van dit volk op zulke gebieden moeten worden gezocht?”

Het blijft irrelevant een (de zoveelste) poging te ondernemen Hitlers antisemitisme naar zijn bronnen en zijn verdere ontwikkeling te benaderen. Joods-historisch is het daarentegen van het grootste belang vast te stellen, dat het zijn nationaal-socialistische beweging is gelukt niet alleen aan de macht te komen in Duitsland door het centraal uitbuiten van dit Joodse probleem - maar bovendien dat hij erin slaagde dit Joodse vraagstuk een internationale actualiteit te verlenen, die tot ver na de dag van vandaag zal blijven voortduren. Dat daartoe het bestiale systeem der Duitsers heeft medegewerkt, is slechts van secundaire betekenis. Primair blijft het geniaal hanteren van de Jodenhaat als middel (vooral propagandamiddel) in een modern-politiek systeem. En zulks nog wel in het land, dat wij sedert 1750 leerden kennen als dat der Aufklärung, waarin wij sinds de dagen van Herder en Mendelssohn opmerkelijke invloedssferen hebben ontmoet “die — om een Duits-Joodse historicus te citeren — ihre Eigenart der Rezeption deutscher Ideen verdanken und ohne eine deutsch-jüdische Kulturverbindung nie entstanden wären..

Dat de Hitler-revolutie niet bij de grenzen van Duitsland bleef staan, maar zijn systeem in nagenoeg geheel Midden- en West-Europa deed zegevieren, doet de historicus wederom grijpen naar de parallel met de periode der Franse Revolutie. Waren het ook haar (en later Napoleons) troepen niet geweest, die — ook in Nederland — de gelijkstelling der Joden met de andere burgers hadden gebracht? Tussen 1790 en 1940 voltrok zich een stuk Joodse historie, dat eenvoudig aldus kan worden gesteld: de eerlijk bedoelde gelijkschakeling van een oud volk mislukte, zowel omdat een deel ervan dit niet wilde of kon - ter andere zijde omdat de anderen het niet wilden dan wel konden. Op de blijvende vraag, door Hitler wereldomvattend geworden, hoe dit mogelijk is geweest, gaf ons geschiedverhaal tot nog toe een voorlichting, die eigenlijk is samen te vatten in één simpele formulering: dit volk was en bleef apart!

Apart - naar de mythische structuur van het antisemitisme.

Apart — naar de niet minder mythische structuur van het Joods-Christe-lijk denken.

Apart — ook in de opvattingen van het Joods Nationalisme, dat positief putte uit ditzelfde mythische denken (en voelen) met zijn componenten als uitverkorenheid en (veelal geseculariseerd) Messianisme. Maar welk nationalisme evenzeer negatieve potenties ontleende (en niet de onbelangrijkste) aan het aspect van zijn natuurlijke tegenpool: het mythische antisemitisme (Herzls “Der Feind macht uns zum Volk”).

130