Martelgang of cirkelgang (over Da Costa) (zw)

XXIII

Het is tijd, dat de Christelijke kerken acht geven, en elkander opwekken, om acht te geven op de teekenen der tijden.

XXIV.

Dat niemand onzer zegge in zijn hart; Hoe zullen deze dingen tot stand komen, niettegenstaande hunne (schijnbare) onmogelijkheden, hunne (vermeende) tegenstrijdigheden?

De conclusie is niet moeilijk. Hier is een Jood aan het woord, die het herstel van de wereld afhankelijk maakt van het nationale ontstaan ener Joodse Staat in Palestina. Vormt niet de formulering over de „afwezigheid van het oudste volk in het gezin van de Koning der natiën” een merkwaardig pendant van Mo-zes Hess’ these over het Joodse vraagstuk als „die letzte Nationalitätenfrage? 182)

Da Costa gelooft letterlijk in een concreet Herstel van Israël’s glorie in het oude land. En wel „spoedig in onze dagen”. De verschijnselen ziet hij reeds : 1. Het Christendom verkeert in een crisis. 2. Het Joodse Volk geeft tekenen van herleving („de beenderen beginnen zich te beroeren” Ezechiel 37:7). 3. Het land geeft tekenen van herstel. Welke Christenen zou dit zo kunnen formuleren. Welke Christen zou zo dialectisch durven denken, dat hij de ondergangsverschijnselen van de eigen Kerk als opbouwsymptomen ging zien van het nationale volk der twaalf stammen.

Wij weten niet, hoe men te Parijs in 1855 hierover heeft gedacht en gesproken vooral. Wat wij wel weten, dat is, dat Jeruzalem de dichter meer en meer tot realiteit wordt. In de chaos van het midden van de eeuw, wordt de stad der steden het aangewezen middelpunt der verlossing. Wat plaatjes heeft hij niet bekeken. Hij, die in anderen zo graag de studeerkamer benijdde, maar die zelf „zugleich männlich und doch kindlich,” 183) misschien liever jongensboeken las 184).

Jeruzalem. Hoe vaak zal hij zich hebben gebogen over de kaart? Hoe dikwijls zal hij in gedachten erheen hebben gereisd?

182.    Rom und Jerusalem, die letzte Nationalitätenfrage, 1862.

183.    Ranke over Giesebrecht (Croce, a.w., 223).

184.    Bijbellezingen, 251.

185.    Theba = centrale verhoging in de Portugese Esnoga (Snoge), waarop de voorlezer staat.

112