Martelgang of cirkelgang (over Da Costa) (zw)

verlosser zou komen. Hij berekende de jaren en aanbad het getal.

Getallenmystiek, Geometria. 166) De Romantiek was daarvan vervuld; Ricarda Huch heeft er een beschouwing aan gewijd. Novalis dichtte een hymne op de mathematica, 167) de wetenschap, die de meeste mensen de onpoëtische, in elk geval onromantische bij uitstek schijnt. Maar de romantiek wilde juist de uiterste polen verbinden en legde contact tussen cijfers en ziel.

„Wenn nicht mehr Zahlen und Figuren

Sind Schlüssel aller Kreaturen......”

Men behoefde — om aan dit spel actief deel te nemen — waarlijk geen wiskundige van het vak te zijn. „Er kunnen wiskundigen van de eerste grootte zijn, die niet kunnen rekenen”, aldus Novalis. Het is nochtans zeker, dat Isaac zich technisch met mathematica heeft bezig gehouden. Zijn leraar Mozes Lemans was een verdienstelijk mathematicus, die zelfs een „Proeve” naliet „van Talmudische Wiskunde”, 168) een apologetisch geschriftje, in Isaac’s bibliotheek aanwezig, bestemd voor „beoefenaren van Godgeleerdheid en Letterkunde” en een typische uiting van een tijd, toen er discussie plaats vond over de Mathesis, die uit het Oosten stamt. Maar al zouden ook de resultaten van Lemans’ wiskundige didactiek navenant zijn aan zijn hebreeuwse, dan staat het volgende vast. In 1812 wordt Da Costa vermeld onder de studenten aan het Amsterdamse Athenaeum, die de Cours Geometrie hebben gevolgd: Cé cours a pour objet la géométrie élémentaire, la Trigonométrie, et les Logarithmes.” 169).

Beginnen wij met zijn speculaties over de drieëenheid: Dit probleem hangt — zoals de Romantici het zagen — ten nauwste samen met het natuur-filosofische beginsel van de polariteit. Twee aanvankelijk tegengestelde eenheden voltooien zich in een derde, wier existentie zonder bedoelde tegenstellingen ondenkbaar is, tot een nieuwe, innerlijke eenheid. Malfatti,

166.    Veel manuscripten over Geometria in de Bibliotheken der Port. Gemeente te Amsterdam.

167.    G. v.d. Leeuw: Novalis, 23. Verder Huch: Ausbreitung und Verfall der Romantik, 1920, 19 (Die romantische Zahl).

168.    Amsterdam, 1816.

169.    Dissertatie, 115. Heeft ook de studie van Spinoza deze belangstelling beinvloed?

104