Joseph Minor: ons scheiden zoveel landen,
Onrecht en streng verbod, en wacht en muur.
Vergeet mij niet: ik gedenk ieder uur Uw liefde, uw trots en hun liefdloze schande.
Ik ben hiermee aan het einde van mijn mededelingen en beschouwingen gekomen. De vrees voor bestraffing en mishandeling van mijn berichtgevers heeft mij ten dele weerhouden mee te delen wat ik weet. Natuurlijk is mijn onderzoek niet volledig geweest. Er zijn zevenhonderd gevangenissen in het Russische rijk. Ik zag er zeven en zeker de beste. Van de ellende van de ballingen in Siberië zag ik niets. Ik bezocht de gevangenissen in de zomer. Hoe is de toestand in de winter? Voor verder onderzoek is nog ruimte genoeg. Zeker zal ik nogmaals naar Rusland gaan. Ik heb mijn aanbevelingen nu ook voor de gevangenen. En mijn leertijd is voorbij. Men zegt, dat de Russische regering mij niet nogmaals in de gevangenissen zal toelaten. Dit is onverstandig en onmogelijk, waar de regering gelijk ik reeds citeerde, schrijft, dat alle gevangenissen voor vreemde onderzoekers wijd open staan: ‘Le gouvernement russe n’a jamais fait un mystère de cequi passe dans les prisons de l’empire, et il veut bien en ouvrir largement les portes aux représentants de la science et de la presse étrangère qui exprimeraient le désir de voir leur organisation et de faire connaissance avec le régime qui y est établi.’ (Notice 6, Démenti 26). Dit kan niet betekenen, dat men als vreemdeling het recht heeft onder waakzaam geleide van zeer vriendelijke, maar ook zeer onbetrouwbare regeringsambtenaren te worden rondgevoerd door enige daartoe bestemde model-gevangenissen. Maar dit betekent, dat de Russische regering geen onafhankelijk, eerlijk onderzoek vreest. Wordt mij de toegang verder geweigerd dan zal ook iedereen weten, wat de waarde is van een besliste verzekering van de regering in twee officiële geschriften. Niemand liever dan ik zal goede berichten willen geven omtrent verbetering in beruchte Russische gevangenissen aangebracht. Maar nu zijn Orel en Sarâtov moordho-len, andere tonelen van misdadige mishandelingen.
114