In Russische gevangenissen

spreid. Ik weet dat niet en houd deze beschuldiging niet voor waar. Maar wel waar is dit: dat vele gevangenen zich zelf om het leven hebben gebracht door zich te overgieten met petroleum uit de lampen en in brand te steken. In één gevangenis onlangs zeven. Sommigen stierven niet dadelijk. Ik weet dit van een regeringsambtenaar, wiens naam ik, wanneer het beslist verlangd werd, onder de nodige waarborgen wil meedelen aan den heer Von Boetticher.

Onder de mishandelingen reken ik niet de verwondingen, toegebracht bij het beletten van ontsnappingen. Als ik een politiek gevangene was, zou ik proberen te ontkomen, maar geen politiek gevangene zal ontkennen dat de bewaarders het recht hebben, desnoods met geweld ontsnappingen en ontvluchtingen te keren. Maar politieke gevangenen zijn dikwijls nog dagen lang stelselmatig mishandeld als wraak over ontvluchtingen of poging daartoe. De laatste tijd komen ontvluchtingen weinig voor. In Riga waren zes niet-politieken uitgebroken. De laatste dagen bevatten de dagbladen voortdurend tijdingen over mishandelingen en zelfmoorden in de gevangenissen van Nertchinsk in Oost-Siberië. Enige jaren geleden werden die gevangenissen bezocht door de heer De Khroulev. Hij vond er natuurlijk alles: blagopoluchno, dat wil zeggen: in orde. Behalve nitchewó heb ik blagopoluchno wel ’t meest in Russische gevangenissen gehoord. Alleen de bibliotheken waren niet blagopoluchno. Vandaar dat dadelijk vier collecties van vijfhonderd boeken ieder werden gevormd en naar Nertchinsk gezonden. De rest is duidelijk: de boeken zijn uitgelezen en nu zijn de gevangenen weer bezig met hun gewone amusement: zelfmoord en hongerstaking. In Pskov en Riga is korte tijd geleden een hongerstaking geweest. Daar wordt nu veel gelezen. Kautsky en Kropotkin zijn daar niet onschuldig aan.

Het Démenti verdedigt de administratie vooral tegen mishandeling van drie met name genoemde gevangenen, waarvan twee genoemd door Kropotkin La terreur en Russie, blz. 31. In Orel, altijd Orel, zijn een gymnasiast Diakov of Diakonov en een advocaat Jdanov half-doodgeslagen. De regering, daarover

102