Geschiedenis der Portugeesche Joden te Amsterdam 1593-1925

129

aan de regeering van Willem V hadden gemaakt en onder de leuze „Vrijheid, Gelijkheid en Broederschap” de Bataaf-sche Republiek hadden uitgeroepen, werden kort daarop van wege de „Provisioneele Representanten van het volk van Holland” de „Rechten van den Mensch en Burger” afgekondigd, waarin o.a. voorkwam, „dat ieder mensch het recht heeft, om God zoodanig te dienen als hij wil” en „dat daar alle menschen gelijk zijn, allen verkiesbaar zijn tot alle ambten en bedieningen”. Bij de Joden werd de omwenteling met vrees gadegeslagen. Verreweg de meeste hunner waren Oranjegezind uit dankbaarheid voor de bescherming, welke zij van de verschillende leden van het Oranje-huis hadden genoten. Daarenboven verzette zich hun vroom gemoed tegen elke gewelddadige omverwerping eener regeering: zij beschouwden derhalve de Patriotten als oproerlingen. Ten slotte meende de overgroote meerderheid, dat de beginselen der omwenteling, die beoogde hun zelfstandige nationaliteit door inlijving bij het Hollandsche volk te doen verloren gaan, voor hun godsdienst hoogst gevaarlijk zou zijn. De maatschappelijke voordeelen, die hun gelijkstelling zou opleveren, achtten zij te duur gekocht indien. en daarvan waren zij innig overtuigd, daardoor de behoorlijke waarneming hunner godsdienstplichten zou bemoeilijkt worden. Zij stelden zich reeds er mede tevreden, als ook zij zich op elk ambacht en beroep zouden mogen toeleggen en wanneer nergens in den lande hinderpalen in den weg zouden worden gelegd aan hun vestiging.

Er was slechts een zeer klein aantal Joden, dat vurige aanhangers van de nieuwe orde van zaken was: deze toch zou hun de zoo hevig begeerde emancipatie verschaffen en hen tot burgers in den volsten zin des woords maken. Zij richtten den 6en Februari 1795 een „volkssociëteit” onder den zinspreuk „Felix Libertate” op, die echter niet uitsluitend uit Joden, zelfs voor een derde gedeelte uit Christenen, bestond. Van slechts één Portugeeschen Jood, Jacob Sasportas, is het bekend, dat hij tot haar leden heeft behoord. Eén van haar eerste-daden was, de „Rechten van den Mensch” in het Joodsch-Duitsch te laten vertalen en overal te doen