Geschiedenis der Portugeesche Joden te Amsterdam 1593-1925

124

stil en vele West Indische koloniën (een deel van Guyana en de kust van Guinea) gingen verloren. Vooral voor de Oost Indische Compagnie was het een onzettende ramp: haar koopvaarders vielen in handen der Engelschen en zij verloor haar monopolie voor den Oost Indischen handel, daar Engeland bij den vrede van Parijs in 1784 vrije vaart in de Oost Indische wateren verkreeg. Gedurende verscheiden jaren bleven de uitkeeringen der Compagnie achterwege, waardoor vele Portugeesche Joden, die van deze uitkeeringen een gedeelte voor hun onderhoud trokken, in ernstige ongelegenheid kwamen. Er had zich onder hen een groote klasse van middenstanders en een nog grootere van paupers gevormd. Het gebrek nam hand over hand toe en de tijd was niet ver meer, dat de Gemeente zich hun lot niet langer zou kunnen aantrekken en haar armen naar de §tedelijke armenkas zou moeten verwijzen. Toen was het de Prins, die van zijn reeds vroeger jegens de Joden betoonde genegenheid opnieuw deed blijken door hetgeen hem als Opperbewindhebber der Compagnie was toegekend, bijna achttien duizend gulden voor de Joodsche armen in Amsterdr m beschikbaar te stellen, in evenredigheid van hetgeen zij ieder gedurende een jaar hadden moeten missen.

Na den oorlog met Engeland braken opnieuw hevige twisten uit tusschen de aanhangers van den Stadhouder en de Staatsgezinden. Van Frankrijk uit had zich de meening verbreid, dat de burgerij het recht moest hebben deel te nemen aan het Staatsbestuur, en dat dit recht niet uitsluitend aan enkele bevoorrechte standen toekomt. De strijd betrof dus: de instandhouding der Staatsinrichting of een geheele herziening daarvan. Tijdens deze twisten tusschen de Prins-gezinden en de Patriotten toonden zich vooral de Portugeesche Joden als overtuigde aanhangers van den Prins, of „Oranjeklanten”.

De partijschap steeg-zóó hoog, dat een volslagen burgeroorlog niet kon uitblijven, tenzij vreemde tusschenkomst aan één der partijen de zege verschafte. Dit geschiedde inderdaad, toen de koning van Pruisen de partij opnam voor zijn zuster, de Prinses, die bij Gouda door de Patriotten ver-