Geschiedenis der Portugeesche Joden te Amsterdam 1593-1925

123

zijn eigenlijk hervormingsplan. Hierin stelt hij voor een verandering in de onderwijs-methode zijner dagen, door naast de „boeken der Rabbijnen” ook die der nieuwe verlichte schrijvers in de Fransche of Hollandsche taal den kinderen in handen te geven; verder een nauwere aaneensluiting met de christenen, waarbij hij verlangt wat inschikkelijker te zijn met de spijswetten; de vereeniging der Hoogduitsche met de Portugeesche Joden en dat de vermogende lieden onder de laatstgenoemden een deel van hun „papierennegotie, actie- en windhandel” laten varen, om in plaats daarvan zich op andere takken van handel (vooral zeehandel) en nijverïïeid toe te leggen, om daardoor vele menschen aan werk te helpen en arme geslachten voor ondergang te behoeden. Eindelijk stelt hij voor „zonderhet krenken van onze Wet”(!) den Sabbath op Zondag te verschuiven en eenige overtollige Feestdagen af te schaffen!

Toch zou men onzen plannenmaker onrecht doen, hem als voorlooper der Duitsch-Joodsche reformbeweging te beschouwen. Hij was wel voor een reform uit economische overwegingen, van een hervorming in de Synagoge-diensten, zooals wij die thans kennen in het buitenland, spreekt hij in het geheel niet.

Zijn ideeën vonden in het geheel geen weerklank bij zijn gemeenteleden, bij wie het in dien tijd nog als een mésalliance gold, met een Hoogduitsche vrouw te huwen. Geen wonder derhalve, dat van zijn plan volstrekt geen notie werd. genomen.

De economische toestand werd intusschen spoedig nog erger: in 1774 kwamen de Amerikaansche koloniën in opstand tegen Engeland, het moederland. Daar nu de Hollandsche kooplieden de Amerikanen van oorlogsbehoeften voorzagen, geraakte de Republiek op gespannen voet met Engeland, w^t tot een oorlog leidde toen de Engelschen kennis kregen van een ontwerp-verdrag met de Vereenigde Staten (1780). Deze oorlog (waarin zich de Portugeesche Jood d’Almeida, kapitein van een kaperschip, tijdens den zeeslag bij Doggersbank zóó zeer onderscheidde, dat hij een decoratie verkreeg) had de meest noodlottige gevolgen: de handel stond