De joden in Amsterdam

tradities der voorvaderen kunnen vervangen; kleine hechte groepsvormingen in plaats van de verdwenen minjaniem; het creëren van enkele duidelijke doelen op afzienbare termijn, waaraan door actieve medewerking van onderaf een groot aantal verafstaanden zonder gevaar voor drempelvrees kunnen deelnemen, maar wel met een aantal aan elke persoon aangepaste minimum eisen voor Joodse scholing onder leiding en — dit is tenslotte het voornaamste — enkele tientallen werkelijk actieve leden, die bereid zijn een deel van hun vrije tijd op te offeren, niet in opvallende erefuncties en schijnparlementjes der organisaties¹, maar in regelmatig huisbezoek der verafstaanden.

Men zou zich kunnen afvragen of een werk als dit proefschrift niet een duidelijk inzicht zou kunnen geven aan alle Joodse organisaties in Amsterdam, hoe gevaarvol de toekomst voor elk van hen is, in de zekerheid van de verdere afbrokkeling van de gehele positief Joods ingestelde groep, maar dan overschat men het effect van rationeel argumenteren. Verstandelijk geredeneerd zouden de leiders van de Nederlandse Zionisten Bond moeten erkennen, dat hun beweging slechts bij enkelen leeft, maar dat een organisatie als het Joods Nationaal Fonds bij velen wel aanrakingspunten heeft in het emotionele vlak. De Joodse kerkgenootschappen zouden moeten inzien, dat zij in feite met de oprichting van „community centers ” — al of niet onder deze naam — reeds toegegeven hebben, dat de synagoge niet meer het centrum der gemeenschap is². Maar het overschatten van hun kracht hebben de gevestigde instituten meestal gemeen met het geloof dat Jerusalem niet zal vallen, al is de ondergang door vele Jeremia’s voorspeld en de vijand reeds voor de poorten. Willen over een generatie in Amsterdam meer dan enkele procenten van de nu nog

136

¹

   Dit wil niet zeggen dat in menig bestuur niet een aantal hard werkende en idealistische enkelingen doen wat naar hun mening juist is voor de Joodse groep, maar de resultaten van hun werk zijn mede beperkt door de onsystematische, dan weer deze dan weer die richting inslaande, activiteiten, waarbij als het even kan de organisaties elkaar nog tegenwerken ook.

²

   Hier wreekt zich de scholing van de geestelijke leiders die worden opgeleid voor het ambt van theoloog, maar die bij de zo belangrijke functies als de pastorale zorg en het leiden van de groep op hun intuïtie moeten afgaan.