De joden in Amsterdam

zestien duizend Joodse afstammelingen een positieve betekenis hechten aan hun Jood-zijn, dan is er meer nodig dan een rapport van zwarte letters en cijfers op wit papier. Dan is een aantal mensen nodig die een emotioneel appèl kunnen doen en die tegelijk leiding kunnen geven aan een enorme organisatie van groepswerk. Naast de verticale communicatie zal bij de leidinggevende figuren ook gedacht moeten worden aan een verbeterende structuur van de horizontale communicatie. Van persoonlijke ruzietjes tot het weigeren contact te maken op principiële argumenten, kortom alle verstoringen van communicatie die in een groep maar kunnen optreden hebben zich in de laatste jaren in de Amsterdamse Joodse gemeenschap afgespeeld. De resultaten zijn dat van alle soorten leiders, van rabbijnen tot zionistische woordvoerders, verscheidenen naar elders zijn vertrokken of hier te lande met hun arbeid voor de Joodse gemeenschap zijn gestopt. Het aantal leiders die hun werkzaamheden beëindigden door fouten in de communicatiestructuur is veel groter dan het verlies van leiders door emigratie naar Israël.

Men zou moeten denken aan het opnemen van de draden waar die nog aanwezig zijn, zoals bij het familieleven (Vrijdagavond); kleine bijeenkomsten, waar men die tradities waar men belang in stelt samen laat herleven; concretisering van de behoefte met de staat Israël mee te leven (gezamenlijk sparen voor Israël-reizen, gezamenlijke bijdragen voor kleine, duidelijk afgebakende werken in Israël etc.); het samenbrengen van beroepsgenoten voor zover daar gemeenschappelijke interesse voor bestaat, vooral in de zogenaamde Joodse beroepen; het activeren van gezamenlijke op het kind gerichte activiteiten bij de daarvoor in aanmerking komende jonge gezinnen en tenslotte onderzoek in eigen Joodse problematiek, verwant aan wat Lewin „action research” noemde¹.

137

¹

In de Amsterdamse tuinstad Buitenveldert is sinds kort, mede op aan wijzigingen van de schrijver een bescheiden poging in de hierboven aangevoerde richting gedaan. De voorlopige resultaten, vooral de belanstelling van de marginale Joden om hun isolement te doorbreken, zijn indicaties voor wat Selltiz, Jahoda, Deutsch en Cook „predicted validity” zouden noemen, (in „Research Methods in Social Relations”, New York Universi ty, 1961).

(Ruim 60% der willekeurig bezochte Joden stelde zich in principe beschikbaar voor