De joden in Amsterdam

moderne Jood, dat voor hem in het algemeen de zin van dit sterven slechts als een legende te benaderen is¹.

Wij hebben vastgesteld hoe zeer de Joodse groep in Amsterdam aan kracht verliest. Wij menen met A. L. Strauss² dat een „social psychology without full focus upon history is a blind psychology” en wij menen dat dit in sterke mate geldt voor de Joodse groep³.

Strauss merkt daarbij op dat gemeenschappen die hun geschiedenis hebben vergeten, deze vaak gaan herschrijven of opnieuw interpreteren. In de Joodse geschiedenis is het laatste reeds vele malen gebeurd. Profeten, rabbijnen en ideologen hebben reeds menig keer, vaak tegen de wil van de meerderheid, het Joodse volk een opdracht gegeven.

Wanneer men nu echter een bekende leider van de Joodse diaspora, Nahum Goldmann*, ziet stellen dat de dode uniformiteit de ondergang van iedere cultuur in zich draagt en dat het de taak en de glorie van de Jood is individualist te zijn⁴, dan zeggen onze gegevens dat de Amsterdamse Jood juist liever niet opvalt als een drager van afzonderlijke cultuurelementen ten opzichte van het algemeen Nederlandse cultuurpatroon⁵.

^{1 2}9

¹

   Ook in de Nederlandse literatuur heeft Marianne Philips met hetzelfde gegeven geworsteld en een gelijksoortige vorm gevonden. In de „Nieuwe legende van Elija” wordt door de intensiteit van het lijden de hemel gedwongen de Messias te laten komen. (Tussen Hemel en Aarde - en — De Zaak Beukenoot) Amsterdam, 1960.

²

   in „Mirrors and Masks” — Glencoe 19^9, p. 17^.

³

   Men kan dit overigens ook omdraaien; speciaal bij het lezen van studies over de Joodse geschiedenis dringen zich telkens weer vragen op over sociaal-psychologische verschijnselen bij deze groep. B.v. wat zijn nu precies de krachten die de massa der Spaanse Joden de doop lieten kiezen boven de verdrijving van het Iberische schiereiland en in diezelfde Middeleeuwen de Duitse Jood, de dood boven de doop.

⁴

s Een gedachte verwant aan het geïdealiseerde beeld van de Jood bij Park (zie aanhaling blz. 12).

⁵

Ook M. Weisman komt in zijn onderzoek (zie blz. 28 van onze studie) tot een vergelijkbare conclusie: „Material ambition in terms of a nice home and car seemed to be the dominant and overriding factor in the lives of most young Jews — to the exclusion of all else. A Jewish identity and consciousness seemed to express itself only weakly when separated from a religious connotation. The present generation who are consciously very Jewish seem to be so mainly on account of the background