Dorp in de branding

mogelijk zullen ontlopen.⁵

‘Moet ik dan alles maar goedvinden?’

‘Je moet je verstand gebruiken en inzien, dat de tijd niet blijft stilstaan en dat elke tijd een andere geest heeft dan de vorige. Het hardnekkigste conservatisme kan daar niets aan veranderen.’

‘Van een conservatisme, dat al bijna negentien eeuwen stand heeft gehouden, wil ik graag een aanhanger zijn.’

‘Als je denkt, dat de opvattingen van de christenheid door alle eeuwen heen gelijk zijn gebleven, heb je het mis. De grondslagen mogen gelijk zijn gebleven, de interpretatie daarvan voor het dagelijks leven is voortdurend gewijzigd. Eenmaal gold het als zondig, te geloven dat de aarde draait. Toen het roken in zwang kwam, werd er van de kansel heftig tegen gefulmineerd. Dat zijn maar kleinigheden, zul je zeggen. Maar ze bewijzen, dat er een conservatisme is, dat zich van een religieuze dekmantel bedient. Zo is het ook met jouw houding tegen je kinderen. Zolang ze geen enkele neiging tonen om zich aan losbandigheid over te geven, zou ik veel door de vingers zien, ook als je dat moeilijk valt.’

Zelden had de arts zo lang en zo ernstig met zijn vriend gesproken. Hij, intiem met Bauer sedert jaren, die zijn kinderen in de wereld had geholpen, kende in zijn bestaan van bejaarde vrijgezel weinig andere vreugden dan de ontwikkeling van dit gezin te volgen. Hoewel hij aan scepticisme weinig had ingeboet en van de toekomst niets beters verwachtte dan het verleden had geschonken, hing hij toch aan Bauer en de zijnen met de weerbarstige liefde van de ontgoochelde mens. De kinderen, van hun kant, kwamen nog altijd graag bij hem. Blom was op zijn hoede. Nooit liet hij een woord los, waaruit kon blijken, dat de rechtzinnigheid, die bij hen thuis de toon aangaf, in hem geen volgeling had. Zij wisten, dat hij buiten de kerk stond en zagen wel in, dat hij een mens was van heel andere allure dan Jan Bauer. Soms brachten ze religieuze onderwerpen ter sprake. Blom verklaarde dan openlijk, dat hij daarover geen mening wenste te verkondigen.

Jan, de oudste zoon, dwong hem eindelijk kleur te bekennen. Eerstdaags zou hij zijn intrede in de zaak van zijn vader doen. Alles wat hij deed, verrichtte hij met een ernst, alsof nergens in de dingen van dit leven een speels element was verbor

151