Dorp in de branding

hem niet begreep. Zijn stemklank was zachter, inniger geworden. Vroeger konden zijn woorden verscheurende dieren zijn, nu tastten zij voorzichtig, bevreesd te wonden.

‘Wat de mensen ook waard zijn, men moet ze alles geven/ zei hij.

‘Dat heb je immers altijd gedaan.’

‘Ik heb om mezelf gedacht. Ik heb onder hun slechtheid geleden, maar niet op de juiste manier. Niet om hen, maar om mezelf heb ik geleden. Mijn strijd met God heb ik hun verweten.’

‘Je strijdt toch niet meer met God?’

‘Natuurlijk strijd ik met God, zo goed als ik met de mensen strijd. Wie liefheeft, kan niet anders doen dan strijden. Of dacht je, dat laffe berusting beter is?’

‘Nee/ zei ze, ‘maar er is een punt, waar alles stil wordt.’ ‘Op een punt kan men niet leven.’

Ze begreep hem nog wel, maar ze voelde, dat er een grens was, waarbuiten ze hem niet kon volgen. Zij moest zijn zorgen verlichten en hoe zou ze dat kunnen, als ze met hem ging door de verterende vuren van op de spits gedreven gevoelens? Jan Bauer, een krachtige man, die de veertig gepasseerd was, die iedereen in het dorp kende, die zich dagelijks tussen de mensen bewoog, werd een legendarische figuur. Zijn uiterlijk leven veranderde nauwelijks. Hij deed zaken, steeds grotere. Hij was huiseigenaar, bouwer, steunpilaar van filantropische instellingen, raadsman van talloze hulpbehoevenden van allerlei soort. De dorpsbevolking, die tot een al banaler levenswijs afzakte, zag hem als een wandelend monument van een voorbije tijd. En toch nam hij intensief deel aan wat men de vooruitgang noemde. Hij bevorderde ontspanningsverenigingen van zijn personeel, hij bekostigde feesten en uitstapjes voor de schooljeugd, hij wist de directie van het badhotel te bewegen, gedurende het seizoen schilderijententoonstellingen te organiseren. Maar tegelijkertijd bleef hij de onwrikbaar rechtzinnig gelovige, de sobere in uiterlijk en levenswandel, de man die weinig lachte en nooit een luchtig woord sprak. Alle eeuwen van ingetogenheid, die Stormoord had doorleefd, waren samengebald in hem.

Zij, die zich vooruitstrevenden noemden, zagen in Jan Bauer een voorman. En zij, die hardnekkig wilden vasthouden aan

146