Dorp in de branding

niet heb gekend, dat ik me van het begin af heb onttrokken aan de menselijke samenleving. Ik ben er doorheen gegaan als door een stinkende poel. Men zegt liefde en pleegt verraad, men spreekt van idealen en jaagt zijn belangen na, men verheerlijkt de geest, maar zorgt er voor, dat het vlees vooral niets tekort komt. Zijn er andere, betere mensen? Misschien, maar ze zijn te weinig in aantal om tegen de grote massa op te wegen. De beteren leggen het af. Ze kunnen ten hoogste proberen hun bestaan te rekken door de anderen te ontlopen.’

^CU moet dan wel een van de beteren zijn ...’

^cIk weet alleen maar, dat ik er niet meer tegen op kon, dat

ik weg moest om niet kapot te gaan.’

^cIs het dan zo erg om kapot te gaan? Dood moeten we immers toch! Is niet ieder van ons persoonlijk verantwoordelijk voor wat er in de wereld gebeurt?’

‘Verantwoordelijkheid? Ik heb geen andere verantwoordelijkheid dan voor mezelf!’

‘En u verwijt de anderen hun egoïsme!’

‘Als dit ook egoïsme moet heten, dan ben ik een egoïst. Ik heb voor hogere dingen willen leven dan het alledaagse belang. Ik wil het nog. Ik moet dingen zeggen, die een ander niet zou kunnen zeggen. En om dat te kunnen, ben ik er tussenuit getrokken.’

‘Aan wie moet u die dingen zeggen?’

‘Aan de onzichtbare, de ideale mens, die ik me droom.’

‘Dat bewijst, dat de vlucht uit de samenleving onnatuurlijk, ongezond is. U moet me goed begrijpen, het is niet mijn bedoeling u te veroordelen. Ik heb daar het recht niet toe. Ik had alleen een onbescheiden nieuwsgierigheid. Ik wilde weten, hoe u leven kunt in die eenzaamheid, waarom u het doet. Maar ik wil wel zeggen, dat hoeveel voldoening u ook mag vinden in uzelf, in uw ideale toehoorder, in uw werk, het zijn volgens mij lapmiddelen. Het afschuwelijkste lijden kan geen reden zijn om de wereld te ontvluchten. Niet dat ik de vlucht als een gemakkelijke oplossing beschouw, integendeel. De eenzaamheid is minstens zo moeilijk als het leven in de gemeenschap. Maar wat bereikt men dan door te vluchten? Hoogstens dat men een minder compleet leven leidt.’

‘U bent geen kunstenaar, u voelt geen roeping in de zin, waarin ik die voel.’

143