Dorp in de branding

essentieel is, dat u hem toch niet veranderd zou hebben/

‘Wat mankeert er dan aan?’

‘Het is een stap terug. En nu kan een stap terug soms nuttig zijn, in dit geval is ze dat niet. U hebt geen contact met de mensen. Wij hebben dat wel. Het is waar, dat we ons kunnen vergissen. Maar de kans is groter, dat u zich in deze kwesties vergist. Bovendien: u ziet zelf, dat niemand er aan wil. Dat zou een bewijs van voortreffelijk beleid kunnen zijn, dat wil zeggen, dat hier geen mens met grieven rondloopt. Zo is het natuurlijk niet. Waar mensen zijn, daar zijn ontevredenen. Waarom komen ze dan niet? Omdat u hun vertrouwensman wilt zijn, maar het niet bent. U verbreekt de rangorde en dat voelen ze instinctief als verkeerd.’

‘Dwaasheid! We houden er hier geen hiërarchie op na!’

‘Het lijkt er toch wel iets op. Daarmee wil ik niet zeggen, dat een beroepsinstantie altijd overbodig is, al zie ik er in ons bedrijf de noodzaak niet van in. Maar zo’n instantie zou gevormd moeten worden door mensen, die het personeel kent.’ ^cDus de chefs moeten beslissen en dan nog voor hoger beroep openstaan?’

‘U wilt zeggen, dat dat niet gaat? Het gaat ook niet. Ik zou u willen vragen: verlang niet het onmogelijke. Wij doen ons best!’

Dit gesprek was voor Bauer weer eens een harde slag. De prac-tijk leerde, dat de chef gelijk had. Och, niet dat de rangorde werd verstoord; dat was alleen maar angst van de chefs voor hun prestige. Maar wel dat hij, Jan Bauer, een vreemde in eigen zaak was, zo vreemd als in de donkerste tijd na het vertrek van zijn vader. Toen, in uiterste nood, had hij bruggen geslagen. Wat bleef hem nu nog te doen?

Maar de situatie was anders dan zoveel jaren geleden. Koos leefde naast hem en zij zei hem de waarheid. Ze waren in de huiskamer, een stormige najaarsdag. Het leek of het branden van de zee de hele wereld deed trillen. Een golf van geluid, die opsloeg naar de nok van het heelal. Bauer, met de handen in de zakken, stond voor het raam en dacht aan zijn nietigheid. Maar niet lang kon hij die gedachte verdragen. Voor de zoveelste maal in zijn leven voelde hij de grond onder zijn voeten wegzinken en zag een afgrond opengaan, te diep voor mensenogen. Hij ging bij Koos staan en vertelde haar in korte woorden van

130