Dorp in de branding

van jarenlange armoede en vervuiling, keken parmantig de wereld in. Een nieuw hoofddeksel, een opzichtige das of jurk, een grote sigaar of de geur van een ordinair soort reukwater getuigden van de pas verworven welstand. En niet minder deden dat de zelfbewuste houding en de taal, waarin zich een wereld van wanstaltige domheid uitte, die de angstvallig observerende Bauer met schrik en walging vervulde. Geen mensen waren dit, maar dieren. Amper konden zij een veer van hun mond blazen, of zij verloren ieder begrip van welvoeglijkheid. Misschien liepen zij nog in vodden van onderkleren. Als naar het uiterlijk alles maar in orde scheen, dan was het goed. Hun met rachitis en huiduitslag behepte kinderen schonken zij eerder een duur en nutteloos stuk speelgoed dan met het wicht naar de dokter te gaan. Ze hadden geen tijd meer om over zorgen na te denken. Die bestonden niet, want er werd geld verdiend. En geld verdienen betekende: het grootste geluk deelachtig te zijn geworden.

Bauers bitterheid raasde tegen de tekenen van welstand, zoals ze vroeger tegen die van pauperisme had geraasd. Maar de storm woedde alleen in zijn binnenste. Hij zou niet opnieuw met zijn kop tegen de muur lopen, tegen een muur, die deze keer nog hechter was dan de vorige keer. Want hij stond alleen, volkomen alleen.

Wat zei de dokter er van? Die had het immers voorspeld. Van een rommelige, stijlloze bende had hij gesproken. Nu zijn profetie bewaarheid dreigde te worden, toonde hij zich evenmin ontsteld als toen hij haar verkondigde. ^cAls ik een groot woord wilde gebruiken, zou ik zeggen, dat er een stuk cultuurgoed naar de haaien gaat. Maar dat klinkt inderdaad wat erg boud. Zet je tanden op elkaar, Bauer! Of nog beter: keer je om en doe net of je niet weet wat er achter je rug gebeurt!⁵

^cMaar ze verliezen alle moraliteit. Drinken, vuile taal uitslaan. En wie weet wat er in stilte gebeurt!⁵ ‘Er gebeurt in stilte ongetwijfeld nog veel meer. Maar voor de moraliteit ben ik hier niet. Alleen als het verlies daarvan fysieke gevolgen heeft, is er voor mij werk aan de winkel.⁵ Bijna had Bauers woede zich over de arts uitgestort. Hij hield zich echter in en liet hem alleen. Hoe Blom ook redeneerde, hij was beter dan zijn woorden, in elk geval dan de grauwe

114