Jacob Hiegentlich

’n overheersende stroming de mening over ’n volk ongunstig beïnvloeden, zoals thans met de mening over ’t Duitse volk gebeurt, misschien zijn die bijzondere eigenschappen, die aparte volksziel, slechts te danken aan ons beperkt inzicht* Men kan aan allerlei locale haatgevoelens, waar ’t ene dorp ’t andere allerlei kwade eigenschappen toedicht, alles in ⁹1 klein waarnemen: het dialect verandert bijna met elke kilometer. Maar alle menselijke deugden en gebreken kan men aan ⁹1 Joodse volk demonstreren, al zijn door de omstandigheden, den godsdienst en de vervolging allerlei graduele verschillen te bespeuren met de Christenen, op ’t stuk van familiezin b*v* Zo heeft ⁹t geen zin de motieven onzer vijanden te critiseren, noch de vaak krampachtige afweer van Joodsen huize onder de loupe te nemen, want ieder Jood meent in zich het Jodendom bij uitstek te vinden en generaliseert dan. Sedert Hitler is in Duitsland de waarheid weer ’s veranderd: men spreekt van Duitse waarheid. Maar wijl het Jodendom allerlei stammen, allerlei individuen, in kaftan en toga, grote, kleine, dikke, dunne, blonde, zwarte, mitsgaders kale en grijze omvat, kan Wassermann op grond van de „uitverkorenheid” tot de overeenkomst van Joden en Duitsers besluiten, waartoe Heine weer uit hun moraal komt. Willy Haas trekt ’n parallel tussen Pruisische adel en de Joodse orthodoxie. Om beider zin voor ’t rationalisme vindt James Darmesteter dat de Fransen met de Joden verwant zijn. Maar in deze armzalige verzameling van haat en nijd ontbreken deze mannen, die ’t goede wilden. Bij de verdedigers is allereerst Feuchtwanger, die Joden en Chinezen de meest literaire volken van de wereld vindt ten opzichte van de andere meer technisch-materialistische volkeren; wij moeten, volgens hem, de verzoe