Gisteren komt nooit weerom ...

176 Gis teren komt nooit weerom...

'Ben je zionist geworden? j 1 j ?'

'Ik ben gebleven wat ik altijd ben geweest. Maar de hele rommel staat me tegen.'

'Beste Wolf, je bent nog niet over de ellende van de bezetting heen.'

'Misschien heb je gelijk. Ik heb na de bevrijding geen seconde meer gekend, dat ik me werkelijk gelukkig heb gevoeld. Hier in Nederland leef ik in een luchtledig. Er zijn zoveel van mijn familie verdwenen, zoveel kennissen zijn nooit teruggekeerd.'

'Wolf, heb jij wel eens gedacht, dat Mirjam en jij de grote onrust te pakken hebben. Iedereen wil reizen. Vijfjaar opsluiting zijn niet een-twee-drie weggewerkt.'

'Dat is het niet,' zei Mirjam, 'onze bevrijders waren wel echt, maar de bevrijding is een fabel.'

'Ik geloof,' zei Wolf, 'dat geen enkele jood na deze oorlog dezelfde is als voorheen. Niemand van ons is werkelijk bevrijd. We dragen de dood mee in ons hart, de getatoeëerde nummers zijn onuitwisbaar op onze armen, en de littekens van de mishandelingen zullen nooit verdwijnen.'

Ze trokken naar Israël. Wolf, Mirjam en de jongen, die Sacco heet.

Een- of tweemaal per jaar kregen de oude vrienden een brief van hen, zo'n nietszeggend snoertje woorden, hoe gaat het ermee, bij ons gaat alles goed en we hopen van jullie hetzelfde te vernemen. Zo'n brief, die niet verraadt wat er bij de schrijver omgaat.

Na een paar jaar kwam Mirjam op visite in Nederland. Oh, niet om er te blijven, stel je voor. Ik vond haar niet zoveel veranderd. Een beetje rode kleur had ze, dat is waar. Hoge bloeddruk, vertelde ze, waarschijnlijk een gevolg van de warmte.

'Het gaat ons best, Wolf en ik wonen in een kibboets. Onze zoon heeft zijn naam veranderd. Wie heet er nou Sacco? Hij heet nu Shimon, een mooie naam met veel inhoud. Hij woont in Tel Aviv.'

'Zou je naar Nederland terug willen?' vroeg ik, vrij tactloos.

Haar rode kleur werd dieper en er klonk een tikje boosheid in haar stem.

'Nee... ofschoon... ik geloof, dat ik een mens ben van twee werelden. Ik ben erg tevreden wanneer ik in Israël ben, ofschoon ik hier makkelijker zou leven. Maar als ik hier ben, voel ik, dat ik ginder toch iets mis.'

Na enige aarzeling ging ze verder: 'Misschien zit er toch wel iets in de oude waarheid, dat het de taak van Israël is om als zuurdesem onder de volkeren te gaan.' En spottend besloot ze: 'Mag ik me even voorstellen: Mirjam Zuurdesem.'