Gisteren komt nooit weerom ...

Tsip-Tsop 115

de officiële prijzen, maar hij accepteert wel kwartjes voor zijn moeite. Niemand vindt deze beurspraktijken onoirbaar.

Zeggen ze:

'Leven en laten leven. En 't is mij wel een kwartje extra waard om iets goeds te zien.'

Dit is immers Amsterdam achter in de twintiger jaren, als de mensen nog niet murw zijn geblazen door de toeters van de radio of lamlendig zijn door de luiwammesencultuur van de éénogige televisie.

Hoe kan men vaststellen of een theater in een volk werkelijk leeft?

Antwoordt de firma Cijfer en Pluizer:

'Aan de recettes natuurlijk.'

Maar in Amsterdam gelden veel romantischer maatstaven. Als de naam van een theater, of de hebbelijkheden van een zaal, of de typische eigenaardigheden van het programma in het spraakgebruik wordt opgenomen, dan is een schouwburg een stuk van het bonte volksleven geworden. In de joodse buurt komt er nog een eigen maatstaf bij: is het theater een stuk geworden van de gewone doordeweekse humor?

Het aantal mopjes, waarin Tsip-Tsop een organische functie vervult, is ontelbaar. Langs de Uilenburgersteeg bezit het theater een vijftal openslaande deuren. Nooduitgangen. De deuren zijn nogal gehorig, en de autochtone bevolking van de steeg is enigszins rumoerig. Op het trottoir tegen die nooduitgangen aan, staan de karren en stallen met negotie in een lange gesloten rij. De kooplui leunen tegen de deuren van Tsip-Tsop, terwijl ze hun negotie met veel fantasie en nog meer stemvolume aanprijzen.

Binnen loopt Charles van Biene, de explicateur, langs de rijen bezoekers heen en weer. Hij moet in dialoogvorm de stomme film verstaanbaar maken. Maar hij weet, dat de negotianten buiten, hemdoorde deuren heen interrumperen. Hij probeert dus zijn volzinnen snel te ejacule-ren, precies in de adempauze, die zelfs een koopman met een kar vol peren niet kan ontberen. Meestal lukt het. Soms niet, en dan worden de grapjes geboren. 'Affijn, loopt Van Biene door de zaal en hij zegt: de graaf neemt de jonkvrouw in zijn armen en zegt: liefste, eindelijk zijn we alleen. Klinkt van buiten: Fijne maagdeperen, zoete maagdeperen... Gisteren houdt Van Biene zijn mond, want de film was juist zo ontroerend. De pianist dee niks, de zaal was doodstil, de graaf en de gravin geven elkaar een sjlobber, op dat moment roept buiten iemand: Wat benne'ze lekker... wat benne'ze lekker... allemaal sap.'