Land van de toekomst

Om die reden willen wij voor de bijzonderheden, die bij deze onderwerpen door het Plan worden gegeven, naar de oorspronkelijke tekst verwijzen.

Hier willen wij nadere aandacht wijden aan een belangrijk algemeen vraagstuk.

Namelijk dat van de democratisering van het onderwijs.

Daaraan ontbreekt nog wel iets in Nederland.

In het Plan kan men lezen:

״Terwijl in Amerika het gehele openbare onderwijs gratis is en in een land als Engeland twee-derde van de studenten studeert met studietoelagen van de gemeenschap, moet in Nederland voor bijna alle vormen van onderwijs schoolgeld worden betaald en betekenen de kosten van het onderwijs, met name van het voortgezet en hoger onderwijs een vrijwel onoverkomelijke hinderpaal voor mindervermogenden."

Van de honderd studenten, die in 1947/1948 in Nederland studeerden, werden er 22 gesteund, waarvan 12 door familie, vrienden en instellingen. Tien slechts werden door de gemeenschap gesteund.

Met deze cijfers ligt Nederland beneden het peil van alle ontwikkelde landen.

Met andere woorden:

bij de vraag wie toegang heeft tot het Hoger Onderwijs speelt het geld een belangrijke rol.

Dat betekent een ernstige verspilling van bekwaamheid, die in ons volk aanwezig is.

Het Plan stelt het vraagstuk kort en krachtig als volgt:

״Een doelmatig gebruik van de beschikbare begaafden is... mogelijk door het geven van gelijke kansen aan alle begaafden, onafhankelijk van de geldelijke mogelijkheden van de ouders. Het belangrijkste middel dat daartoe ten dienste staat is het volledig of vrijwel volledig dragen van de kosten van het onderwijs door de overheid, gepaard met het instellen van een doelmatig stelsel van uitverkiezing."

HOOFDSTUK XIV.

DE MENS WIL VERZORGD WORDEN.

Mensen, die van het platteland naar de grote stad zijn verhuisd, kunnen vaak met een zeker gevoel van heimwee naar hun oude dorp terug verlangen.

Niet alleen, omdat mens en natuur daar dichter bij elkaar zijn. Maar ook, ja dikwijls vooral, omdat in de kleine dorpsgemeenschap de mensen ״veel meer voor elkander over hebben" dan in de grote stad het geval is.

Een wereldstad kan de enkele mens vaak de eenzaamste plek op aarde lijken.

In de kleine gemeenschap van het dorp — maar ook in de kleine gemeenschap van buren in hetzelfde huis, hetzelfde straatje — in de kleine gemeenschap van de familie ook, behoeft de enkeling zich niét verlaten te gevoelen, wanneer ziekte of ongeval hem overvalt.

Dan strekt de zorg der kleine gemeenschap zich uit over de zieke of hulpbehoevende.

Een mens in ziekte of nood wil verzorgd worden.

80