dit, op Nederlandse en verkleinde schaal, het probleem van de hele wereld. Professor Vondeling heeft onlangs in de Tweede Kamer de uitdrukking gebruikt: de klassenstrijd der werelddelen. Een groot deel van de wereldbevolking lijdt gebrek, een ander deel wordt steeds welvarender. Wat tot dusver aan de ontwikkelingslanden ten koste werd gelegd... de werkelijkheid is, dat relatief de arme landen steeds armer, en de rijke landen steeds rijker worden. Wie verder kijkt dan tot het volgende week-end beseft dat dit op den duur een onhoudbare toestand wordt. Als de arme landen hun deel niet krijgen, komen ze het halen, en waarschijnlijk niet met vreedzame middelen.
In Nederland zien we, op geheel andere schaal uiteraard, verwante omstandigheden. Uit een recente publicatie van de PvdA: 'Ondanks alle beweringen van het tegendeel is het de loontrekkenden nog nimmer gelukt een wijziging tot stand te brengen, waarbij de totale loonsom (alle lonen te zamen) wordt vergroot ten koste van de overige inkomens (winst en rente). Er is een vrijwel gelijkblijvende verdeling tussen loon en winst. De vooruitgang van de loonsom schuilt in een vergroting van het nationale inkomen. Langs deze weg is de verhoging van de welvaart voor de werknemers tot stand gekomen. Niet langs de weg van een principieel andere verdeling tussen loon en overig inkomen.'
De ontwikkeling van de toekomstige'geautomatiseerde' maatschappij zal de opkomst van een permanent - werkloze 'vijfde stand' kunnen veroorzaken met de breuk in de arbeiderssolidariteit, die er het gevolg van kan zijn. In dit opzicht is de toekomst nog vrijwel geheel in nevelen gehuld, maar reeds waarschuwen knappe mensen (o.a. prof. F. Polak) voor deze gevaren.
Hoe het ook zij, er is geen zienersblik nodig om te voorspellen, dat voor een afzienbare tijd de politieke (en sociaal-economische) strijd ook in ons land zal worden beheerst door de vraag van een rechtvaardiger verdeling van het nationale inkomen. Dat is: klassenstrijd, niet als leer, maar als feit.
Zonder dat de vara-programma's van radio en tv van 's morgens vroeg tot 's avonds laat zich met deze strijd om meer rechtvaardigheid in eigen land, en met de klassenstrijd der werelddelen moeten bezighouden... staat en valt naar veler oordeel het aanzien, dat de vara bij de grote massa, vooral bij de arbeiders, en niet uitsluitend de socialistische geniet, met de vraag in hoeverre zij herhaaldelijk, gedocumen-
!37