Een klein mannetje met een klein potloodje (40 jaar VARA)

•.■.,'■ .-... ' :■i

En voorlopig ook'geen parlement of gemeenteraden..., ook ouderwets. Wat de radio-ómroep betreft, was het gezelschap dat die rapppr-. ten samenstelde, al heel gauW klaar: één volk, één land, één omroep, één generaal, namelijk het hoofd van het Militair Gezag, mr. H. ƒ. Kruis, die als kapitein in 1940 in Londen was gearriveerd en het, zittende achter zijn bureau, tot generaal had gebracht.

Een afkeer van socialisten smeedde het Militair Gezag stevig aaneen. Die ene omroep in bevrijd Nederland heette 'Herrijzend Nederland'.' De naam klonk erg mooi. Zolang dit station heeft gewerkt, heeft geert enkele democratisch-socialist kans gekregen zijn eigen bevolkingsgroep of het gehele volk via de microfoon toe te spreken.

Omdat een aantal invloedrijke heden meenden, dat Nederland in de komende jaren niet gelukkig kon worden, tenzij alle omroepverenigingen hoe dan ook stuk voor stuk waren vermoord, in stukjes gesneden, en vervolgens begraven..., ontbrak het niet aan pogingen deze wens tot leidend beginsel van de Nederlandse politiek te maken. Er waren (zoals er thans nog zijn) Nederlanders die op volstrekt bona fide gronden een ander omroepbestel verdedigden. Al was de vara het dan in dit opzicht niet met hen eens, dat betekende geenszins dat er niet een grote mate van wederzijds respect en begrip bestond. Maar het was' onmogelijk deze waardering en ontzag op te brengen voor anderen, fanatieke doordrijvers die eindelijk hun kans meenden te kunnen grijpen. Aan hun drijven was het te wijten, dat de radiobladen geen papier kregen. Men wilde de omroepverenigingen smoren. Voor de vara betekende dit, dat zij zich naast de andere omroepverenigingen moest opstellen ter verdediging van haar elementaire rechten, zoals de vrijheid van organisatie, drukpers en meningsuiting. Daardoor echter kreeg de vara onvoldoende ruimte haar eigen standpunt ten aanzien van een toekomstig radiobestel in voldoende duidelijkheid over het voetlicht te brengen. Door deze hetze tegen de omroepverenigingen werd het toch al niet overbezette bestuursapparaat van de vara ten zeerste in beslag genomen. Men moest, na de bevrijding, personeel aannemen, legio nieuwe contracten sluiten en dergelijke..., terwijl men niet wist of men er ooit weer aan te pas zou kunnen komen.

In afwachting van de definitieve benoeming van een eerste voorzitter, nam Klaas de Jonge in die verwarde tijd de zware taak van eerste leidsman op zich, naast zijn niet geringe taak van voorzitter van zijn vakbond, en secretaris van de Fabrieksarbeiders Internationale.

103