Amsterdam, je hebt een zoute smaak

Een man stroopt levende alen. Ik gil in doodsangst. Ik word zelf gestroopt.

En steeds die wee-makende lucht van zout. Ik voel mij duizelig worden op een zeer opwindende manier, het is een bedwelmend soort draaierigheid. Mijn voeten staan op de grond en toch heb ik geen gewicht meer. Ik zweef boven mij zelf. Ik kan mezelf zien, zoals ik ben. Ik zweef nu boven de mensen de stad, het is een andere stad. Maar de geur van zout en vis blijft...

Toen de kinderen weer in de buitenlucht stonden was bij hem het gevoel (een wellustig prikkelende tinteling) niet geheel verdwenen. Het bleef bij hem gedurende de wandeling, die de klas vervolgens maakte naar het Panoramagebouw in de Plantage Middenlaan. Ze bewonderden er een schilderstuk, 'Alva's Laatste Rit'. Daarna gingen ze elders in het lage spelonk-achtige gebouw een schilderij zien, 'Het Beleg van Haarlem' een uniek kunstwerk in Nederland dank zij de listige panorama-techniek, die de vervaardiger ten dienste had gestaan. De duisternis in de holle gangen van het gebouw, de echo's van de voetstappen der kinderen, de schrik, toen ergens in het huis een deur met een harde klap werd dichtgeslagen - al deze indrukken botsten met scherpe punten tegen zijn ogen, zijn huid, zijn gehele lichaam:

Ik loop door een donkere gang. De zoldering is laag. Het hele 'Panorama' drukt op me. Alsof ik in een graf lig. Heel in de verte is een lichtje. Daar is een deur. Plotseling sta ik op een terrasje in het middelpunt van een vreemde levenloze werkelijkheid. Het is een andere wereld; ze welft zich om mij heen.

¹39