De Centrale, Vijftig jaar arbeiders-levensverzekering

misschien bij de verzekeringsmaatschappij niet een centje overschieten ? Ze kregen hun nieuwe uniform en hun mooie petten.

Een kleinigheid, en nauwelijks de moeite waard; pas op voor dat haastige oordeel. Wie eenmaal in zijn leven op een schone zomerse dag naar een of andere negorij is gereisd om er voor de krant een concours bij te wonen van een groep arbeidersmuziekverenigingen uit de omtrek en wie nog niet zo blasé is, dat hij zich herinneren kan hoe die gewone mensen met aandoenlijke overgave onderdoken in schoonheidsgevoel, en alles behalve volmaakt, probeerden iets weer te geven van de ontroering, die ze innerlijk voelden branden... die weet ook, dat zo'n uniform en zo'n petje groot kunnen zijn in betekenis voor de enkele nietige mens, die er naar verlangt.

Van alle gesprekken, die ik heb moeten voeren om de stof te verzamelen voor de hoofdstukken, die aan dit voorafgaan, heeft het onderhoud met de agent van de Centrale uit het Zuidhollandse dorp, dat ik Goeie-gemeente heb genoemd, de diepste indruk op me gemaakt. Vraag ik me af, waarom dit levensverhaal mij zo diep heeft getroffen, dan geloof ik, dat het is, omdat hij de kern van De Centrale heeft geraakt met zijn mededeling:

'Ik heb toen voor dertig duizend gulden afgesloten, en het waren allemaal postjes van honderd gulden gemiddeld.'

Nu, na vijftig jaar is De Centrale groot. Maar het zijn de kleine mensen, die haar omhoog hebben getild. Mensen van de smalle gemeente brachten vaak met koperen centen bedragen bijeen, die als een vloedgolf van edelmoedigheid nu eens over deze sector dan weer voor een ander stuk van de socialistische beweging konden worden uitgestort. Zo is de laag vruchtbaar slib gegroeid, waarin socialistische gezindheid kon gedijen.

Laat het gebouw aan de Rijnstraat in den Haag dan van buiten en van binnen het karakter dragen van een doodgewone verzekeringsmaatschappij waarvan er dertien in een dozijn gaan, toch is er verschil tussen de ene verzekeringsmaatschappij en de andere.

Nu De Centrale vijftig jaar bestaat en de socialistische beweging zich herinnert hoe het begon, wat de resultaten zijn geweest en welke

243